Katika hatua muhimu inayotarajiwa kupunguza mvutano wa kiuchumi duniani, Marekani na China zimeanza mazungumzo ya ngazi ya juu kuhusu biashara huko Geneva, Uswisi, Mei 10, 2025. Mazungumzo haya yanakuja wakati mataifa haya mawili yenye nguvu za kiuchumi yakiendelea na kinachojulikana kama "vita ya ushuru," ambapo kila upande umeweka tozo kubwa za forodha kwa bidhaa za mwenzake.
Mazungumzo hayo, yaliyoongozwa na Waziri wa Fedha wa Marekani, Scott Bessent, na Makamu wa Waziri Mkuu wa China, He Lifeng, yalianza saa nne asubuhi kwa saa za Geneva na kuendelea kwa siri kubwa. Tofauti na mazungumzo mengine ya kimataifa ya ngazi ya juu, hapakuwa na fursa kwa wanahabari kurekodi hotuba za ufunguzi, jambo lililoashiria usikivu wa masuala yaliyokuwa yakijadiliwa. Shirika la habari la Reuters liliripoti kuwa mkutano wa kwanza ulihitimishwa jioni, na mazungumzo yataendelea Mei 11.
Inakadiriwa kuwa ajenda kuu ya majadiliano ilihusisha tathmini ya hali ya sasa, ambapo Marekani imeweka ushuru wa hadi asilimia 145 kwa bidhaa zinazoingia kutoka China, na China imejibu kwa ushuru wa asilimia 125 kwa bidhaa za Marekani. Lengo kubwa linatarajiwa kuwa ni kujadili uwezekano wa kupunguza viwango hivi vya ushuru hadi kufikia kiwango kinachokubalika na chenye tija.
Upande wa China unatarajiwa kusisitiza msimamo wake wa awali kuwa ni Serikali ya Rais Donald Trump iliyoanzisha vita hivi vya ushuru, na hivyo kuwajibika kuvimaliza. Dhana ya "waliouanza mzozo ndio wanapaswa kuutatua" (結者解之) inawezekana ilitumika kusisitiza kwamba Marekani inapaswa kuchukua hatua ya kwanza kufuta ushuru wake wa juu dhidi ya China. Kwa upande wake, Marekani inakadiriwa kuwa imeweka masharti kwamba ili ushuru upunguzwe, China inapaswa kufungua masoko yake kwa kiwango kikubwa zaidi kwa bidhaa na huduma za Marekani, na vilevile kuondoa hatua zilizochukuliwa kama kusimamisha usafirishaji wa madini adimu (rare earth) kuelekea Marekani.
Huu ulikuwa mkutano wa kwanza wa ana kwa ana kati ya maafisa wa ngazi ya mawaziri kutoka nchi hizi mbili zenye nguvu kubwa za kiuchumi duniani, tangu kuanza kwa utawala wa pili wa Rais Donald Trump. Wall Street Journal (WSJ) iliripoti kuwa upande wa Marekani ulihudhuriwa pia na Jamieson Greer, Mwakilishi wa Biashara wa Marekani (USTR), huku ujumbe wa China ukijumuisha Wang Xiaohong, Waziri wa Usalama wa Umma na mkuu wa masuala ya dawa za kulevya. Uwepo wa Waziri Wang katika timu ya majadiliano ya China unafasiriwa kama ishara kuwa China inataka kujadili suala la usafirishaji haramu wa malighafi za dawa za kulevya aina ya fentanyl, suala ambalo Marekani imekuwa ikilitumia kama moja ya sababu za kuongeza ushuru dhidi ya bidhaa za China.
Vita hivi vya ushuru, ambavyo vimekuwa vikiongezeka bila kudhibitiwa, vimeleta mzigo mkubwa kwa uchumi wa mataifa yote mawili na kuongeza sintofahamu katika uchumi wa dunia kwa ujumla. Kwa nchi kama Tanzania, vita hivi huweza kuathiri minyororo ya ugavi wa bidhaa muhimu, kuongeza bei za bidhaa kimataifa, na kupunguza fursa za masoko kwa bidhaa zetu kutokana na mazingira yasiyotabirika ya biashara ya kimataifa.
Mkutano huu unatazamwa kama hatua ya kwanza muhimu kuelekea kupunguza mvutano na kuweka msingi kwa mazungumzo ya baadaye. Hata hivyo, kuna hofu kuwa endapo hakutakuwa na matokeo thabiti, kama vile upunguzaji wa ushuru, basi "vita vya neva" kati ya viongozi wa nchi hizi vinaweza kuendelea kwa muda mrefu. Kauli za hivi karibuni kutoka kwa Rais Trump zikipendekeza ushuru wa asilimia 80 kwa China, na ripoti za vyombo vya habari vya Marekani kama New York Post na Bloomberg kuwa Marekani inaweza kupendekeza asilimia 50, zinaongeza utata katika matokeo ya mazungumzo haya.
Inafaa kuzingatia kuwa uchaguzi wa Geneva, makao makuu ya Shirika la Biashara Duniani (WTO) linalosimamia biashara huria, kama eneo la mazungumzo haya, unatafsiriwa na baadhi ya wachambuzi kama ishara ya China kutaka kudhibiti na kukabiliana na sera za ulinzi wa biashara zinazoendeshwa na utawala wa Trump.