Utafiti mpya wa kimataifa umebainisha ukweli wa kutisha kuhusu mustakabali wa watoto wanaozaliwa katika enzi hii: watoto waliozaliwa kuanzia mwaka 2020 na kuendelea watakabiliwa na ongezeko kubwa la majanga yanayotokana na mabadiliko ya tabianchi katika maisha yao yote, takriban mara tano zaidi ikilinganishwa na vizazi vilivyotangulia. Utafiti huo unaonya kuwa hasa matukio ya joto kali kupindukia yatawaathiri kwa kiwango ambacho hakijawahi kushuhudiwa. Matokeo haya yanatoa ushahidi wa kisayansi kwamba mabadiliko ya tabianchi si tu janga la kimazingira, bali pia yanazalisha pengo kubwa la kimuundo na ukosefu wa usawa kati ya vizazi.
Utafiti huu, ulioongozwa na Profesa Luc Grant kutoka Chuo Kikuu cha Vrije mjini Brussels, Ubelgiji, na kuchapishwa katika jarida maarufu la kisayansi la 'Nature' tarehe 7 Mei 2025, ulitumia mifumo ya kisasa ya kompyuta kuiga hali ya hewa ya baadaye, data za idadi ya watu, na tathmini za athari za hali ya hewa. Watafiti walikadiria uwezekano wa watu wa rika tofauti kukumbana na kile walichokiita 'majanga ya hali ya hewa yasiyo na kifani' – matukio mabaya sana ambayo katika hali ya kawaida kabla ya mapinduzi ya viwanda, yangeweza kumpata mtu mmoja tu kati ya elfu kumi.
Matokeo ya uchambuzi huo yalikuwa ya kushangaza. Iwapo wastani wa joto duniani utaongezeka kwa nyuzi joto 1.5°C ikilinganishwa na viwango vya kabla ya mapinduzi ya viwanda (lengo lililowekwa na Mkataba wa Paris), takriban asilimia 52% ya watoto waliozaliwa mwaka 2020 watakabiliwa mara kwa mara na 'mawimbi ya joto kali kupindukia' ambayo hayajawahi kushuhudiwa hapo awali katika maisha yao. Kwa kulinganisha, ni asilimia 16% tu ya watu waliozaliwa mwaka 1960 ambao wangekumbana na joto kali kama hilo katika maisha yao yote. Kwa idadi kamili, hii inamaanisha zaidi ya watoto milioni 62 waliozaliwa mwaka 2020 watakabiliwa na joto hili kali, ikilinganishwa na watu milioni 13 tu waliozaliwa mwaka 1960. Kwa ujumla, kizazi kilichozaliwa baada ya 2020 kina uwezekano karibu mara tano zaidi wa kukumbwa na majanga ya hali ya hewa.
Hali inakuwa mbaya zaidi iwapo juhudi za kupunguza gesi joto hazitaongezwa. Kama sera za sasa zitaendelea na kusababisha ongezeko la wastani wa joto duniani la 2.7°C, basi takriban asilimia 83% ya watoto waliozaliwa mwaka 2020 watakabiliwa na joto kali kupindukia. Na iwapo ongezeko litafikia nyuzi 3.5°C, asilimia hiyo itapanda hadi 92%, ikiwa ni sawa na watoto milioni 111 duniani kote watakaokuwa wanakabiliwa na majanga ya hali ya hewa mara kwa mara. Hata hivyo, utafiti unaonyesha kuwa iwapo dunia itafanikiwa kudhibiti ongezeko la joto lisizidi nyuzi 1.5°C, zaidi ya watoto milioni 38 wataepushwa na athari mbaya za joto kali.
Mbali na joto kali, watafiti walichunguza majanga mengine makuu sita: ukame, upungufu wa mavuno, moto wa misitu, vimbunga vya kitropiki, na mafuriko ya mito. Matokeo yalikuwa sawa kwa majanga yote – kadiri mwaka wa kuzaliwa unavyokuwa karibu zaidi na sasa, ndivyo uwezekano wa kukumbana na majanga haya unavyoongezeka kwa kiwango kikubwa. "Tumethibitisha kwa takwimu jinsi mabadiliko ya tabianchi yanavyobadilisha kimsingi mazingira ya kuishi kwa vizazi vijavyo," walieleza watafiti.
Shirika lisilo la kiserikali la kutetea haki za watoto, Save the Children, lilitoa maoni kuhusu utafiti huu, likisisitiza kuwa mgogoro wa hali ya hewa unawanyima watoto haki ya kupata chakula na maji safi, unasababisha shule kufungwa mara kwa mara, na makazi yao kuharibiwa tena na tena. Walitoa mifano halisi ya msichana wa miaka 16 nchini Brazil aliyekosa masomo kwa miezi miwili baada ya nyumba yao kusombwa na mafuriko, na kijana kutoka Vanuatu katika Bahari ya Pasifiki ambaye hawezi tena kukarabati nyumba yao kutokana na vimbunga vinavyojirudia kila mwaka. "Vitisho hivi si utabiri tu, bali ni uhalisia unaowakabili watoto sasa," walionya.
Ingawa watafiti walikiri kuwa utafiti wao haukuzingatia mambo kama uhamaji wa watu ndani ya nchi au mabadiliko katika viwango vya uzazi na vifo, walisisitiza kuwa matokeo yao yanaunga mkono hoja kwamba kipaumbele cha kwanza katika kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi kinapaswa kuwa kulinda vizazi vijavyo. Matokeo haya yanatoa wito mzito kwa kizazi cha sasa kuchukua hatua madhubuti za kupunguza utoaji wa gesi joto ili kulinda mustakabali wa watoto wao na wajukuu wao dhidi ya majanga yanayoongezeka ya hali ya hewa.