Utafiti mpya umebaini kuwa mtindo wa ulaji ambao baba anaujenga wakati akiwa kijana unaweza kuwa na athari kubwa kwa mwenendo wa ulaji wa watoto wake miaka mingi baadaye. Imeonekana kuwa baba waliozingatia lishe bora wakati wa ujana wao wana mchango chanya zaidi katika kuwajengea watoto wao tabia njema za ulaji. Ugunduzi huu ni muhimu kwani kwa muda mrefu, athari za mama zimekuwa zikisisitizwa zaidi katika suala la ulaji wa watoto, lakini sasa inaonekana wazi kuwa baba pia wana jukumu muhimu sana.
Matokeo haya ya utafiti yaliwasilishwa jana, tarehe 1 Juni (saa za huko), katika mkutano wa mwaka wa Jumuiya ya Lishe ya Marekani (American Society for Nutrition) uliofanyika Orlando, Florida, nchini Marekani. Utafiti uliongozwa na timu ya watafiti kutoka Chuo cha Boston nchini Marekani, wakiongozwa na Marianne de Oliveira.
Katika utafiti wao, wanasayansi walichambua data za wanaume 669 ambao taarifa zao za ulaji wakati wa ujana (katika miaka ya 1990 na 2000) zilikuwa zimehifadhiwa. Baadaye, walifuatilia mwenendo wa ulaji wa watoto wa wanaume hao hadi walipofikia umri wa miaka 16. Wanaume walioshiriki walikuwa wamekamilisha dodoso kuhusu mlo wao angalau mara mbili wakati wa ujana wao. Baadaye, wakiwa tayari ni baba, walitoa tena taarifa kuhusu tabia zao za sasa za ulaji na pia mitindo yao ya malezi. Watafiti walitumia kipimo kiitwacho ‘Healthy Eating Index (HEI)’ – yaani, Kielelezo cha Ulaji Bora – kutathmini ubora wa mlo wa washiriki hao wakati wa ujana wao, na kuwaweka katika makundi ya alama za juu, wastani, chini, au chini sana.
Matokeo ya uchambuzi yalionyesha kuwa baba ambao walikuwa na ubora wa juu wa mlo wao wakati wa ujana, au ambao mlo wao uliboreka katika kipindi hicho, walikuwa na tabia ya kuwahimiza watoto wao kuwa na mwenendo mzuri wa ulaji. Pia, walionekana kusimamia kwa ufanisi zaidi ulaji wa vyakula visivyofaa kwa watoto wao.
Kwa mfano, watoto wa baba ambao walikuwa na tabia nzuri za ulaji wakati wa ujana wao walifikia viwango vinavyopendekezwa vya ulaji wa matunda kwa asilimia 62 na mboga za majani kwa asilimia 38. Kinyume chake, watoto wa baba ambao walikuwa na tabia mbaya za ulaji au ambao ulaji wao ulizidi kuwa mbaya wakati wa ujana, walifikia viwango hivyo kwa asilimia 54 tu kwa matunda na asilimia 29 kwa mboga za majani.
Zaidi ya hayo, utafiti uligundua kuwa baba wenye tabia bora za ulaji walikuwa na uwezekano mkubwa kwa asilimia 90 kuwa mfano bora (role model) kwa mwenendo wa ulaji wa watoto wao, ikilinganishwa na baba wenye tabia zisizofaa za ulaji. Pia, walikuwa na uwezekano mkubwa kwa asilimia 60 kusimamia kikamilifu mwenendo wa ulaji wa watoto wao.
Watafiti walihitimisha kwa kusema, "Tabia bora za ulaji zinazojengeka wakati wa ujana zina athari za kudumu sio tu katika maisha ya mtu binafsi, bali pia katika tabia zake za uzazi siku zijazo." Waliongeza, "Matokeo haya yanaonyesha umuhimu wa kuhamasisha tabia bora za ulaji kwa watu wa rika zote na katika makundi yote ya jamii." Ugunduzi huu unatoa wito kwa jamii, na hasa kwa vijana wa kiume, kuzingatia umuhimu wa lishe bora kwani maamuzi yao ya sasa yanaweza kuathiri afya ya vizazi vijavyo.