Utafiti mpya umetoa onyo kuhusu uwepo wa kiwango kikubwa cha sumu katika vumbi la sayari ya Mars, sumu ambazo zinaweza kuwa hatari kwa uhai wa binadamu. Habari hii iliripotiwa na CNN na vyombo vingine vya habari vya kimataifa mnamo Machi 26, kwa saa za huko.
Matokeo ya utafiti huo, ambayo yalichapishwa mwezi uliopita katika jarida la kimataifa la 'GeoHealth' linalochapishwa na Jumuiya ya Jiografia ya Marekani, yanaonyesha kuwa vumbi la Mars lina sumu mbalimbali ikiwa ni pamoja na silika, jasi, perchlorate, na nano-phase iron oxide. Sumu hizi zinatajwa kuwa tishio kubwa kwa afya za wanaanga watakaoshiriki katika misheni za baadaye kuelekea sayari hiyo nyekundu.
Mmoja wa waandishi wa makala hiyo, Justin Wang kutoka Chuo Kikuu cha Southern California Keck School of Medicine, alieleza kuwa hatari kubwa zaidi inawakabili mapafu ya wanaanga. Alisema kuwa vumbi la Mars ni dogo sana kiasi kwamba linaweza kubaki kwenye mapafu yao kwa muda mrefu, na baadhi yake linaweza kuingia hata kwenye mfumo wa damu. Aliongeza kuwa wanaanga tayari wako katika hatari ya kupata ugonjwa wa pulmonary fibrosis kutokana na mionzi wanayopokea wakati wa safari zao za anga. Kuwepo kwa vitu vingi hatari kama vile silika na iron oxide kunaweza kuongeza zaidi hatari ya kusababisha magonjwa ya mapafu kwa wanaanga hao.
Utafiti huo pia ulibainisha kuwa perchlorate, ambayo imepatikana kwa wingi katika vumbi la Mars, inaweza kusababisha matatizo ya tezi (thyroid) na upungufu wa damu aina ya aplastic anemia. Matatizo haya yanaweza kuwa makubwa sana kwa wanaanga ambao watakuwa mbali na Dunia kwa muda mrefu.
Watafiti walisisitiza kuwa kutokana na muda mrefu unaohitajika kusafiri kutoka Mars kurudi Dunia na ucheleweshaji wa mawasiliano, ni muhimu sana kuepuka kuwaweka wanaanga kwenye vumbi la Mars. Hii inaweza kufanyika kwa kutumia mifumo bora ya uchujaji wa vumbi, usafishaji wa mara kwa mara wa ndani ya vyombo vya anga, na matumizi ya vifaa maalum vya kuzuia vumbi kwa njia ya umeme tuli. Teknolojia hizi zitahitajika kuandaliwa na kujaribiwa kwa umakini kabla ya misheni za binadamu kuanza.
Brian Hynek, profesa wa jiolojia katika Chuo Kikuu cha Colorado Boulder na mwandishi mwenza wa makala hiyo, alieleza kuwa vumbi la Mars huanguka kila wakati kutoka angani na kufunika kila kitu kwenye uso wa sayari hiyo. Aliongeza kuwa kila baada ya miaka michache, dhoruba kubwa za vumbi zinazoenea kote Mars huacha tabaka nene la vumbi. Hali hii inazidisha changamoto ya kudhibiti vumbi na kulinda afya za wanaanga. Pia alibainisha kuwa vifaa mbalimbali kama vile vyombo vya angani, magari ya kutembelea sayari (rovers), na paneli za sola zinahitaji uangalizi wa mara kwa mara ili kuondoa vumbi na kuendelea kufanya kazi kwa ufanisi.
Julia Cartwright, mtafiti kutoka Kituo cha Utafiti wa Anga cha Chuo Kikuu cha Leicester nchini Uingereza, ambaye hakushiriki katika utafiti huo, alisema kuwa kudhibiti vumbi ni suala muhimu sana katika uchunguzi wa anga, hasa katika misheni za muda mrefu kama zile zinazopangwa kuelekea Mars. Alieleza kuwa kuwaweka wanaanga kwenye vumbi la Mars kunaweza kuwa sawa na kuwaweka kwenye mazingira yenye asbestos, nyenzo hatari ambayo ilikuwa ikitumika sana katika ujenzi zamani na inajulikana kusababisha magonjwa ya mapafu.
Jonathan Eastwood, profesa wa fizikia ya anga katika Chuo cha Imperial College London nchini Uingereza, pia alitoa maoni yake akisema kuwa ufumbuzi wa kisasa unahitajika ili kukabiliana na hatari zinazoletwa na vumbi la Mars. Alisisitiza kuwa umbali mrefu kutoka Dunia hadi Mars unamaanisha kuwa uokoaji wa haraka kuelekea Dunia hauwezekani, na hivyo itakuwa muhimu kuwa na uwezo kamili wa matibabu kwenye uso wa Mars ili kukabiliana na matatizo yoyote ya kiafya yanayoweza kujitokeza kutokana na vumbi au sababu nyinginezo.
Vyombo vya habari vya kimataifa vimeeleza kuwa matokeo haya ya utafiti yanaonyesha wazi kuwa safari za binadamu kuelekea Mars zinahitaji maendeleo ya ufumbuzi bunifu na maandalizi makini sana ili kukabiliana na changamoto zinazoletwa na vumbi hilo hatari. Utafiti zaidi unahitajika ili kuelewa kikamilifu athari za vumbi la Mars kwa afya ya binadamu na kutafuta njia bora za kujikinga nalo.