Mvutano mkali umeibuka barani Ulaya kati ya baadhi ya makampuni makubwa zaidi duniani na wasimamizi wa Umoja wa Ulaya (EU), chanzo kikiwa ni Sheria mpya ya Akili Mnemba (AI). Zaidi ya makampuni 110, yakiwemo majina makubwa kama Mercedes-Benz Group, Lufthansa, na benki ya BNP Paribas, yameitaka EU kuahirisha utekelezaji wa sheria hiyo, lakini EU imesimama imara na kukataa ombi hilo.
Katika barua ya wazi kwa Rais wa Halmashauri Kuu ya EU, Ursula von der Leyen, muungano wa makampuni hayo, yenye thamani ya soko la pamoja la zaidi ya Dola za Kimarekani trilioni 3 (sawa na maelfu ya matrilioni ya Shilingi), yalionya kuwa sheria hiyo itakwamisha maendeleo na uvumbuzi barani Ulaya.
"Sheria hii ya AI itazuia ukuaji wa makampuni bingwa ya Ulaya na kuhatarisha uwezo wetu wa kushindana kimataifa," ilisema sehemu ya barua hiyo. Walitaka utekelezaji wa sheria uahirishwe ili kutoa kipaumbele kwa ubora wa kanuni badala ya kasi ya utekelezaji.
Hata hivyo, Umoja wa Ulaya haukuyumba. Kupitia kwa msemaji wake, Halmashauri Kuu ya EU ilijibu vikali, ikisema, "Ahadi yetu kuhusu malengo ya Sheria ya AI haijabadilika." Msemaji huyo alisisitiza kuwa lengo ni kuweka sheria zinazofanana katika Umoja mzima wa Ulaya na kuhakikisha usalama wa mifumo ya AI inayotumika sokoni.
Ili kuongeza msukumo, EU ilitangaza kuwa itatoa mwongozo maalum wa utekelezaji (Code of Practice) hivi karibuni. Ilisema kuwa ingawa kujiunga na mwongozo huo ni hiari, makampuni yatakayokataa hayatafaidika na fursa za kisheria zitakazotolewa kwa yale yatakayoshiriki—njia ya kuwashawishi kutii.
Sheria ya AI ya EU ni Nini?
Hii ndiyo sheria ya kwanza kabisa na ya kina zaidi duniani inayolenga kudhibiti matumizi ya Akili Mnemba. Inaweka kanuni ambazo kampuni yoyote lazima izifuate ikiwa inataka kuuza bidhaa au huduma inayotumia AI ndani ya soko kubwa la nchi 27 za Umoja wa Ulaya. Sheria hii inatarajiwa kuanza kutumika kikamilifu ifikapo Agosti mwaka ujao wa 2026, huku baadhi ya vipengele vyake vikianza mapema zaidi.
Mzozo huu kati ya makampuni makubwa na wasimamizi wa EU unaonyesha jinsi dunia inavyopambana kutafuta uwiano sahihi kati ya kuendeleza teknolojia mpya na kulinda usalama na maadili ya jamii. Uamuzi wa EU unaweza kuwa na athari za kimataifa, kwani kampuni nyingi duniani hufuata viwango vya Ulaya ili kuweza kuuza bidhaa zao katika soko hilo lenye faida kubwa.