Katika hatua inayoashiria msimamo mkali wa kidiplomasia na kibiashara, Serikali ya Tanzania imetangaza rasmi kuchukua hatua kali dhidi ya nchi za Malawi na Afrika Kusini. Uamuzi huu unakuja kama jawabu kwa kile ambacho Tanzania inakiona kama vikwazo visivyo vya haki vya kibiashara vinavyowekwa na nchi hizo, ambavyo vinakwamisha juhudi za wakulima na wafanyabiashara wa Kitanzania kuuza bidhaa zao katika masoko hayo.
Waziri wa Kilimo, Mheshimiwa Hussein Bashe, ndiye aliyetangaza msimamo huo wa serikali. Alieleza kuwa Malawi imekuwa ikizuia bidhaa muhimu za kilimo kutoka Tanzania, kama vile mchele, unga wa mahindi, ndizi, mahindi yenyewe, na tangawizi, kuingia sokoni mwake, jambo ambalo limewaathiri vibaya wafanyabiashara wengi wa Kitanzania wanaotegemea soko hilo. Vilevile, Waziri Bashe alibainisha kuwa licha ya juhudi za muda mrefu za mazungumzo ya kidiplomasia, serikali ya Afrika Kusini imeendelea kufunga soko lake kwa ndizi zinazozalishwa Tanzania.
Kutokana na hali hiyo, na baada ya kile kinachoelezwa kuwa ni kuvunjika kwa mawasiliano yenye tija hasa na upande wa Malawi, Serikali ya Tanzania imeamua kuchukua hatua madhubuti za kujibu mapigo. Kuanzia siku ya Jumatano ijayo, hatua tatu kuu zitaanza kutekelezwa:
- Kusitisha Uagizaji: Serikali itapiga marufuku uingizwaji wa bidhaa zote za kilimo kutoka nchi za Malawi na Afrika Kusini kuingia nchini Tanzania. Marufuku hii itaendelea hadi pale nchi hizo zitakapofungua masoko yao kwa ajili ya bidhaa za Tanzania.
- Kuzuia Usafiri wa Kupitia (Transit): Bidhaa kutoka Malawi na Afrika Kusini hazitaruhusiwa kupitishwa katika ardhi ya Tanzania kuelekea nchi nyingine. Hii inajumuisha pia matumizi ya Bandari ya Dar es Salaam kwa bidhaa hizo.
- Kusitisha Usafirishaji Mbolea: Kama hatua ya ziada, Tanzania itasitisha usafirishaji wa mbolea kwenda nchini Malawi, ikilenga kulinda maslahi ya wakulima wake na kuonyesha uzito wa suala hilo.
Waziri Bashe alisisitiza kuwa hatua hizi si za chuki, bali ni za lazima ili kulinda uchumi wa taifa, kutetea heshima na maslahi ya wakulima wa Kitanzania, na kudai kanuni ya usawa na haki katika biashara ndani ya Jumuiya ya Maendeleo Kusini mwa Afrika (SADC).
Aidha, alitoa onyo kali kwa wafanyabiashara wa Kitanzania kuacha mara moja kuagiza bidhaa kutoka Afrika Kusini, akitaja hasa matunda kama tufaa (apples) na machungwa, mpaka pale Afrika Kusini itakapokubali kufungua soko lake kwa ndizi za Tanzania.
Serikali imesisitiza kuwa iko tayari kuchukua hatua zaidi na kali zaidi endapo hali hii ya vikwazo dhidi ya bidhaa za Tanzania haitabadilika katika nchi hizo mbili. Hatua hizi zinaweza kuwa na athari kubwa kwa mtiririko wa biashara katika ukanda wa SADC.