Serikali ya Tanzania imefungua tena milango ya biashara ya mazao ya kilimo na nchi jirani za Malawi na Afrika Kusini. Hatua hii inaanza kutekelezwa kuanzia hivi karibuni, na inakuja baada ya majadiliano muhimu ya kidiplomasia kati ya pande zote tatu. Uamuzi huu ulitangazwa na Waziri wa Kilimo, Mheshimiwa Hussein Bashe, na unaashiria mwisho wa kipindi cha mvutano wa kibiashara uliokuwepo.
Chanzo cha sintofahamu hii kilijitokeza mapema, ambapo Aprili 17, 2025, Serikali ya Malawi ilitoa taarifa kuzuia uingizwaji wa baadhi ya mazao muhimu kutoka Tanzania. Mazao yaliyolengwa na katazo hilo la Malawi yalikuwa ni pamoja na mahindi, mchele, ndizi, na tangawizi. Kufuatia tangazo hilo, Serikali ya Tanzania, kupitia wizara husika, ilitoa onyo la wazi kwa nchi hizo mbili. Tanzania ilizitaka Malawi na Afrika Kusini kurekebisha maamuzi yao ndani ya muda wa siku saba, vinginevyo Tanzania ingechukua hatua za kuzuia uingizwaji wa bidhaa zote za kilimo kutoka kwao.
Baada ya muda wa onyo kupita bila hatua kuchukuliwa na nchi hizo, Tanzania ilichukua uamuzi wa kutekeleza katazo lake. Tarehe 23 Aprili, 2025, Wizara ya Kilimo ilitangaza rasmi kusitisha uingizaji wa mazao yote ya kilimo kutoka Malawi na Afrika Kusini. Sio tu uingizaji, bali pia usafirishaji wa bidhaa hizo kupitia ardhi ya Tanzania kuelekea Malawi ulisitishwa. Jambo lililoleta wasiwasi zaidi kwa Malawi ilikuwa ni kusitishwa kwa usafirishaji wa mbolea, ambayo ni muhimu sana kwa wakulima wao katika maandalizi ya msimu ujao wa kilimo.
Waziri Bashe alifafanua kuwa uamuzi wa Tanzania kuondoa marufuku hiyo unatokana na kupokea mawasiliano rasmi kutoka Malawi na Afrika Kusini, yakionesha nia yao ya dhati ya kushiriki katika majadiliano ya pamoja kutafuta suluhisho la kudumu. "Wizara ya Kilimo inafungua tena mipaka ya biashara yote iliyokuwa imefungwa kwa nchi za Malawi na Afrika Kusini kuanzia Aprili 26, 2025, tukiamini kabisa kwamba mazungumzo yanayoendelea yatakuwa na matunda na kuzaa suluhisho la kudumu na lenye tija kwa pande zote," alisema Waziri Bashe. Hatua hii ya Tanzania ya kuonesha nia njema kwa kutoa nafasi kwa mchakato wa kidiplomasia inapongezwa kama njia bora ya kutatua migogoro ya kibiashara ya kikanda.
Kama sehemu ya majadiliano haya, Serikali ya Malawi imethibitisha kuwa itatuma ujumbe wa ngazi ya juu jijini Dodoma, Makao Makuu ya Tanzania, Mei 2, 2025. Ujumbe huo utajumuisha Mawaziri wa Mambo ya Nje, Biashara na Viwanda, pamoja na Waziri wa Kilimo wa Malawi, ambao watakutana na wenzao wa Tanzania. Lengo kuu la mkutano huu ni kujadili kwa kina masuala yaliyosababisha mvutano wa kibiashara na kutafuta njia za kuimarisha uhusiano wa kibiashara kwa manufaa ya wakulima na wafanyabiashara wa nchi zote mbili.
Kwa upande wa Afrika Kusini, Waziri Bashe alieleza kuwa majadiliano ya kiufundi bado yanaendelea kati ya wataalamu wa Wizara ya Kilimo ya Tanzania, kupitia Mamlaka ya Afya ya Mimea na Viuatilifu (TPHIA), na mamlaka husika za Afrika Kusini. Majadiliano haya yanalenga kuhakikisha kwamba masuala yanayohusiana na afya ya mimea, viwango vya ubora, na fursa za masoko yanatatuliwa kwa njia itakayonufaisha biashara kati ya nchi hizi mbili bila kuathiri usalama wa chakula au rasilimali za kilimo za Tanzania.
Waziri Bashe alimaliza kwa kuwahakikishia wananchi wa Tanzania, hasa wakulima ambao ndio wadau wakuu katika sekta hii, kwamba serikali itaendelea kuwa mstari wa mbele kulinda masilahi ya taifa. Alisisitiza umuhimu wa kuhakikisha kuwa biashara ya mazao ya kilimo inakuwa huru, yenye tija, na inazingatia kanuni zote muhimu za afya ya mimea na viuatilifu. Lengo ni kukuza sekta ya kilimo na kuimarisha uchumi wa nchi kupitia biashara ya kimataifa, huku tukidumisha uhusiano mzuri wa kidiplomasia na nchi jirani na washirika wa kibiashara. Hii inaonesha dhamira ya serikali ya kuendelea kufanya biashara kwa kuzingatia sheria na taratibu za kimataifa, lakini bila kuathiri maslahi ya ndani.