Dunia imeshuhudia historia mpya ikiandikwa jijini Washington DC, Marekani. Baada ya miongo mitatu ya umwagaji damu, shutuma na milio ya risasi isiyokoma katika misitu ya Mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC), hatimaye "paka na chui" wamekaa meza moja. Rais wa Marekani, Donald Trump, amefaulu kuwavuta Rais Felix Tshisekedi wa DRC na Rais Paul Kagame wa Rwanda kutia saini mkataba wa amani ambao unatajwa kuwa mwarobaini wa mgogoro huo sugu.
Tukio hili la kihistoria limefanyika Desemba 4, 2025, katika Ikulu ya Marekani (White House) na baadaye katika Taasisi ya Amani ya Donald Trump (zamani ikijulikana kama Taasisi ya Amani ya Marekani). Hii ni habari njema si tu kwa Wakongomani, bali pia kwa Tanzania na Jumuiya ya Afrika Mashariki (EAC) kwa ujumla, kwani amani ya Kongo ni uti wa mgongo wa biashara na usalama wa ukanda huu.
Mwisho wa Uhasama wa Miaka 30?
Akizungumza kwa mbwembwe zake za kawaida, Rais Trump ameitaja siku hii kuwa ya ukombozi. "Huu ni mkataba wa kihistoria unaofunga ukurasa wa vita vya muda mrefu zaidi duniani vilivyopoteza maisha ya zaidi ya watu milioni 10. Leo tunaahidi kufuta machozi, kumaliza vurugu na kufungua ukurasa mpya wa maelewano kati ya DRC na Rwanda," alisema Trump.
Mgogoro wa Mashariki mwa Kongo umekuwa mwiba mchungu, huku kundi la waasi la M23 likinyooshewa kidole mara kwa mara na Kinshasa kwa kuungwa mkono na Kigali, madai ambayo Rwanda imekuwa ikiyakanusha. Kwa Tanzania, ambayo imekuwa ikishiriki katika operesheni za kulinda amani na kupokea wakimbizi, hatua hii inaleta matumaini ya kupungua kwa mizigo ya kibinadamu na kufunguka zaidi kwa njia za biashara za malori kuelekea Goma na Bukavu.
Mkataba huo unahusisha makubaliano mazito ikiwemo kuachiliwa kwa wafungwa wa kivita, kurejeshwa kwa wakimbizi makwao, na kuhakikisha misaada ya kibinadamu inafika katika maeneo yaliyoathirika bila vikwazo.
Biashara Asubuhi, Mahesabu Jioni
Hata hivyo, kama wahenga wasemavyo, "hakuna cha bure". Nyuma ya pazia la upatanishi huo, Trump amecheza kete yake ya kibiashara kwa ustadi mkubwa. Imebainika kuwa sambamba na mkataba wa amani, Marekani imetia saini mikataba minono ya ushirikiano wa madini na nchi zote mbili; DRC na Rwanda.
Lengo kuu la Marekani ni kupata upendeleo maalum katika kuchimba na kuagiza madini adimu (Rare Earth Elements) na madini mengine muhimu yanayotumika kutengeneza vifaa vya kielektroniki, magari ya umeme na zana za kijeshi.
"Kupitia mikataba hii, tunafungua milango kwa kampuni kubwa na bora zaidi za Marekani kwenda huko kuchimba rasilimali hizi na kuleta faida kwa pande zote. Huu ni mkakati mpya wa kiuchumi," alisisitiza Trump, akionyesha wazi kuwa amani hii inaambatana na maslahi mapana ya kiuchumi ya taifa lake.
Kutoka Diplomasia hadi Tuzo ya Nobel?
Wadadisi wa mambo ya kimataifa wanabainisha kuwa hatua hii ya Trump inalenga kumuweka katika nafasi nzuri ya kunyakua Tuzo ya Amani ya Nobel, huku akijiita "Peacemaker" (Mpatanishi). Ikumbukwe kuwa mwezi Juni mwaka huu, jaribio la awali la kuwapatanisha viongozi hawa kupitia Mawaziri wao wa Mambo ya Nje liligonga mwamba na mapigano kuendelea. Safari hii, Trump ameamua "kuwashika mkono" yeye mwenyewe.
Kwa Tanzania, amani hii inamaanisha fursa. Bandari ya Dar es Salaam inategemea sana mzigo kutoka DRC na Rwanda. Utulivu wa kisiasa unamaanisha usalama wa madereva wa malori wa Kitanzania na ongezeko la mzunguko wa kibiashara. Macho na masikio ya dunia sasa yanaelekezwa kuona ikiwa saini hizi zitaheshimiwa au itakuwa ni "kiini macho" kama makubaliano yaliyopita.