Macho na masikio ya ukanda wa Afrika Mashariki na Maziwa Makuu sasa yameelekezwa jijini Washington D.C., Marekani, ambapo hatima ya amani ya majirani zetu—Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC) na Rwanda—inatarajiwa kuamuliwa. Katika hatua ya kushtukiza na yenye uzito wa kidiplomasia, Rais wa Marekani, Donald Trump, amefaulu kuwavuta mahasimu wawili wakubwa, Rais Felix Tshisekedi wa DRC na Rais Paul Kagame wa Rwanda, kukutana ana kwa ana kwa lengo la "kuzika tofauti zao" na kusaini mkataba wa kihistoria.
Taarifa kutoka Ikulu ya Marekani (White House) zimethibitisha kuwa viongozi hao wawili watafika Washington siku ya Jumatano, tarehe 4 Disemba, kwa mwaliko maalum wa Rais Trump. Msemaji wa Ikulu hiyo, Karoline Leavitt, amewaambia wanahabari kuwa lengo ni kutia saini "Mkataba wa Kihistoria wa Amani na Uchumi."
Trump na "Kete" ya Siasa za Kimataifa
Rais Trump, ambaye mara nyingi hujigamba kwa uwezo wake wa kumaliza vita (Deal Maker), anataka kuitumia DRC kama kielelezo cha mafanikio yake ya kidiplomasia. Itakumbukwa kuwa mwezi Juni mwaka huu, Trump alisimamia makubaliano ya awali kati ya Mawaziri wa Mambo ya Nje wa nchi hizi mbili. Hata hivyo, makubaliano hayo yalionekana kama "kuweka plasta kwenye kidonda cha saratani," kwani mapigano yaliendelea kushika kasi mashariki mwa Kongo.
Sasa, Trump ameamua kuwapandisha vigogo wenyewe ulingoni. Wachambuzi wa mambo wanasema hii siyo tu kuhusu amani; ni kuhusu Vita ya Uchumi dhidi ya China. Marekani inahaha kuhakikisha inakata mirija ya China katika upatikanaji wa madini adimu (kama Cobalt na Coltan) yanayopatikana kwa wingi DRC, ambayo ni muhimu kwa teknolojia ya kisasa ya simu na magari ya umeme. Amani ya DRC inamaanisha Marekani inaweza kufanya biashara kwa urahisi zaidi kuliko China.
Mzizi wa Fitina: M23 na FDLR
Mgogoro huu, ambao umedumu kwa zaidi ya miongo mitatu na kugharimu maisha ya maelfu ya watu, una mizizi mirefu.
- Upande wa DRC: Wanamshutumu Kagame na serikali yake kwa kuwafadhili waasi wa M23, kundi ambalo limekamata maeneo makubwa ya kimkakati kama Goma na Bukavu tangu Januari mwaka huu, likisababisha maafa na wakimbizi wengi kukimbilia nchi jirani.
- Upande wa Rwanda: Kagame amekuwa akisisitiza kuwa hawezi kukaa kimya wakati kundi la FDLR (wanamgambo wa Kihutu wanaotuhumiwa kuhusika na Mauaji ya Kimbari ya Rwanda ya 1994) likipewa hifadhi na kushirikiana na jeshi la DRC kushambulia Rwanda. Kagame anataka FDLR "ifutwe" kabisa kama sharti la amani.
Wiki iliyopita, Rais Kagame alikaririwa akilalamika hadharani kuwa serikali ya Kinshasa inazungusha kusaini mkataba wa amani, akionyesha kuchoshwa na danadana hizo.
Kauli za Matumaini na Masharti Magumu
Msemaji wa Rais Tshisekedi, Tina Salama, amethibitisha kuwa bosi wake ataenda Washington "kuridhia mkataba wa amani na Rwanda." Hata hivyo, ametoa angalizo zito lenye masharti magumu: "Kuheshimu mkataba maana yake ni kuheshimu uhuru wa mipaka yetu (Sovereignty), kuondoka kwa majeshi ya Rwanda katika ardhi ya Kongo, na kurejesha kuaminiana."
Kwa upande wa Rwanda, Waziri wa Mambo ya Nje, Olivier Nduhungirehe, amethibitisha safari ya Rais Kagame lakini akaamua "kuweka kadi kifuani" kwa kutotoa maelezo zaidi ya nini hasa wamekubaliana nacho.
Je, Huu Ndio Mwarobaini?
Swali linaloumiza vichwa vya wadau wa siasa za Afrika ni: Je, mkataba huu utakuwa tofauti na mikataba mingine mingi iliyosainiwa na kuvunjwa siku inayofuata? Ikiwa Mawaziri walishindwa kuzuia risasi zisirindime mwezi Juni, je, Marais wataweza kuzima moto huo Disemba hii?
Hata hivyo, kitendo cha taifa kubwa kama Marekani kuingilia kati kwa kiwango cha Urais kinaongeza uzito wa suala hili. Watanzania na wakazi wa Ukanda wa Maziwa Makuu wanatumai kuwa "Suluhu ya Washington" itafuta machozi ya wananchi wa Kivu na kuleta utulivu wa kudumu ambao utafungua milango ya biashara badala ya milango ya kambi za wakimbizi.