Katikati ya mzozo unaoendelea kwa muda mrefu, hasa mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC), na mahusiano yasiyo imara na wakati mwingine yenye uhasama kati ya DRC na jirani yake Rwanda, Marekani imejitokeza na shinikizo kubwa la kidiplomasia na kiuchumi. Marekani inazitaka nchi hizo mbili kufikia makubaliano kamili ya amani na kuyatia saini haraka iwezekanavyo.
Utawala wa Marekani, kupitia afisa wake mwandamizi, umetoa wito wa dharura kwa viongozi wa DRC na Rwanda kufanya mazungumzo ya mwisho na kufikia makubaliano ya amani ndani ya kipindi cha miezi miwili ijayo, kuanzia sasa. Pendekezo la Marekani ni kwamba makubaliano hayo muhimu yatiwe saini rasmi katika Ikulu ya White House, mjini Washington D.C., ikiwa ni ishara ya umuhimu na uungwaji mkono wa kimataifa.
Habari hizi zimeelezwa na Bwana Masad Boulos, ambaye anatambulishwa kama Mshauri Mwandamizi wa Rais wa Marekani anayeshughulikia Masuala ya Afrika (akielezewa pia kuwa na uhusiano wa kindugu kwa kuoa katika familia ya aliyekuwa Rais Trump), katika mahojiano maalum aliyofanya jijini Doha, Qatar, tarehe 1 Mei, 2025.
Boulos alifafanua kuwa sehemu muhimu sana na ya kuvutia ya makubaliano haya ya amani yaliyopendekezwa itajumuisha mkataba maalum wa madini wa pande mbili. Mkataba huu unatarajiwa kufungua milango na kuvutia uwekezaji mkubwa wa mabilioni ya dola kutoka kwa makampuni ya Kimarekani na ya nchi nyingine za Magharibi. Mabilioni haya ya dola ni kiasi kikubwa mno, kikilingana na matrilioni kadhaa ya shilingi za Tanzania, na unalenga kuchochea shughuli za kiuchumi katika kanda hiyo yenye utajiri wa madini.
Uwekezaji huu mkubwa unatarajiwa kuelekezwa kusaidia shughuli za uchimbaji madini na miradi muhimu ya miundombinu nchini DRC, ambayo inafahamika duniani kote kwa kuwa na utajiri mkubwa wa madini adimu na ya kimkakati kama vile kobalti, shaba, koltani, dhahabu, na bati. Wakati huohuo, Rwanda inatarajiwa kuhusika kwa karibu katika shughuli za uchakataji (processing), usafishaji (refining), na biashara ya madini hayo yanayochimbwa katika eneo hilo. Boulos aliongeza kuwa makampuni ya Marekani na Magharibi tayari yameonyesha nia ya dhati na yako tayari kuwekeza mabilioni ya dola katika eneo hilo mara tu mkataba wa amani na mkataba huu wa madini utakapotiwa saini, ikionyesha namna fursa hii ya amani ilivyofungamana na maslahi ya kiuchumi.
Ili kufikia hatua ya kutia saini mkataba wa amani White House ndani ya muda uliopangwa, Boulos alieleza kuwa kuna hatua kadhaa za awali na za lazima lazima zikamilike. Mwezi Mei, katikati ya mwezi, Waziri wa Mambo ya Nje wa Rwanda na Waziri wa Mambo ya Nje wa DRC wanatarajiwa kukutana mjini Washington kufikia makubaliano juu ya rasimu ya mwisho ya mkataba wa amani. Hata hivyo, Boulos alisisitiza kuwa kabla ya mkutano huo muhimu wa Mawaziri, DRC na Rwanda zinatakiwa kukamilisha kwanza mikataba yao maalum ya kiuchumi na Marekani, hatua inayoonekana kuwa sharti la awali la ushirikiano mpana zaidi.
Pia, Boulos alisisitiza kuwa kabla ya kutia saini mkataba wa amani White House, masuala kadhaa muhimu sana ya kiusalama lazima yafanyiwe kazi na kupatiwa suluhu ya kudumu. Alieleza kuwa, ili kutatua matatizo haya ya usalama yanayosababisha machafuko mashariki mwa DRC, Rwanda inapaswa kuondoa vikosi vyake vyote vya kijeshi kutoka mashariki mwa DRC na kuacha kabisa kuunga mkono kundi la waasi la M23, ambalo limekuwa likipigana vita kali na jeshi la serikali ya DRC tangu Januari mwaka huu. Kwa upande wake, DRC inapaswa kuchukua hatua za wazi na madhubuti kuacha kutoa msaada au kuunga mkono kundi la waasi wa Rwanda linalojulikana kama FDLR, ambalo lina makao yake mashariki mwa DRC na linatishia usalama wa Rwanda. Mzozo kati ya nchi hizi mbili umezidi kuwa mbaya, huku DRC ikiishutumu Rwanda kuunga mkono M23 (mashtaka ambayo Rwanda imekuwa ikiyakanusha vikali) na Rwanda ikiishutumu DRC kushirikiana na FDLR.
Ili kufuatilia kwa karibu utekelezaji wa mkataba wa amani mara utakapotiwa saini na kuhakikisha pande zote zinaheshimu makubaliano, kamati maalum ya ufuatiliaji imeshaanzishwa tarehe 1 Mei, 2025. Kamati hii muhimu inajumuisha wawakilishi kutoka Marekani, Qatar, Ufaransa, na Togo, ambaye anawakilisha Umoja wa Afrika, kuonyesha ushiriki mpana wa kimataifa na kikanda katika mchakato huu.
Shinikizo hili la kidiplomasia kutoka Marekani, likijumuisha ahadi za uwekezaji mkubwa wa kiuchumi unaolenga sekta ya madini na kuweka masharti ya kiusalama, linaonekana kuwa njia mpya na ya kina ya kujaribu kuleta utulivu na amani ya kudumu katika eneo la Maziwa Makuu la Afrika, ambalo limekuwa likikabiliwa na machafuko kwa miongo kadhaa. Hatua hizi zinaashiria dhamira ya kimataifa ya kutafuta suluhu ya mzozo huu, huku masuala ya usalama na fursa za kiuchumi zikiwa nguzo muhimu za kufikia makubaliano ya mwisho na yenye tija.