Serikali za nchi wanachama wa Jumuiya ya Afrika Mashariki (EAC) zimetakiwa kuondoa vikwazo vinavyokwamisha biashara ya mipakani ya mazao ya kilimo-hai, hususan kwa wajasiriamali wadogo. Ombi hili limekuja baada ya utafiti wa kina kubaini kuwa biashara hiyo inakumbana na changamoto nyingi zinazozuia ukuaji wake.
Utafiti uliofanywa ulibainisha matatizo kadhaa yanayoikabili sekta ya kilimo-hai. Miongoni mwa changamoto hizo ni pamoja na viwango duni vya ubora wa bidhaa, ugumu wa mifumo ya ulipaji kodi, vikwazo visivyo rasmi barabarani, udhibiti usio thabiti wa bidhaa bandia, na uelewa mdogo miongoni mwa wafanyabiashara wadogo kuhusu masuala ya biashara. Thomas Laizer, Ofisa wa Utetezi na Ushawishi kutoka Shirikisho la Wakulima Tanzania (SHIWAKUTA), amesema kuwa wadau wamependekeza hatua madhubuti zichukuliwe, ikiwemo kuondoa au kupunguza vikwazo visivyo vya kodi.
Laizer aliongeza kuwa vikwazo hivi havileti tu vurugu katika mfumo wa biashara, bali pia vinawaumiza wakulima kwa sababu wafanyabiashara hulazimika kununua mazao kwa bei ya chini ili kufidia hasara wanayoitarajia. Hali hii inasababisha wakulima na wafanyabiashara kutumia "njia za panya" kuepuka vikwazo, jambo linaloisababishia serikali kukosa mapato muhimu ambayo yangetumika kuleta maendeleo kwa wananchi.
Ili kutatua hali hii, mapendekezo yalitolewa kwa serikali kuwekeza katika kuelimisha wakulima kuhusu sera na sheria zinazohusiana na uzalishaji wa kilimo-hai. Lengo ni kuwawezesha kushiriki kikamilifu katika masoko ya mipakani na kukuza uchumi endelevu wa kilimo. Aidha, serikali imetakiwa kujenga miundombinu wezeshi, kuweka sera rafiki, na kuandaa mikakati shirikishi itakayowawezesha Watanzania kufikia masoko ya kimataifa na kuongeza thamani ya mazao yao.
Akizungumza kuhusu utafiti huo, Africa Kiiza, Mshauri wa Biashara za Mazao ya Kilimo-hai kutoka AFSA, alieleza kuwa anaamini mapendekezo yaliyotolewa yatatekelezwa. Utafiti huo uligusa mipaka mbalimbali, ikiwemo kati ya Tanzania na Kenya, na Kenya na Rwanda, na umebainisha manufaa makubwa ya kuondoa vikwazo.
Damian Sulumo, Afisa Miradi wa SHIWAKUTA, aliongeza kuwa kuondoa vikwazo hivi kutachochea ongezeko la uzalishaji. Alisisitiza pia umuhimu wa kutoa mafunzo kwa wafanyabiashara ili waongeze thamani ya bidhaa zao badala ya kuendelea kuuza malighafi nje ya nchi. Richard Masandika, Mratibu wa SHIWAKUTA, alisisitiza kuwa utafiti huu umethibitisha umuhimu wa kushughulikia vikwazo hivi ili kukuza biashara na uchumi wa eneo lote.