Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, kupitia Wizara ya Madini, imetangaza "kiama" kwa wafanyabiashara na wawekezaji "feki" wanaoshikilia maeneo ya madini bila kuyaendeleza, huku ikiamuru kufutwa mara moja kwa leseni 73 zilizobainika kukiuka sheria na masharti ya uwekezaji.
Uamuzi huo mzito umetangazwa leo jijini Dodoma na Waziri wa Madini, Mhe. Anthony Mavunde, wakati akitoa tathmini ya kina ya mwenendo wa sekta hiyo ambayo ni uti wa mgongo wa uchumi wa kigeni wa Tanzania. Waziri Mavunde, ambaye amejijengea sifa ya kutopenda "kusugua benchi" linapokuja suala la rasilimali za taifa, amesema muda wa kubembelezana umekwisha na sasa sheria itafuata mkondo wake bila kupepesa macho.
"Hatutaki Watu Wanaoweka Mpira Kwapani" Akizungumza kwa sauti ya mamlaka, Waziri Mavunde ameeleza kuwa tabia ya baadhi ya watu kukata leseni na "kuzikalia" (hoarding) imekuwa kikwazo kikubwa kwa maendeleo ya sekta hiyo. Amesema vitendo hivyo vinakwamisha wawekezaji wenye nia ya dhati na kuikosesha serikali mapato ambayo yangetokana na uzalishaji, mrabaha, na kodi mbalimbali.
"Napenda kuutangazia umma na ninailekeza Tume ya Madini kufuta jumla ya leseni 73 ambazo wamiliki wake wameshindwa kurekebisha makosa yao licha ya kupewa nafasi. Sitawavumilia watu wanaochukua leseni na kukaa nazo bila kuziendeleza huku wakisubiri walanguzi," alisisitiza Mavunde na kuongeza:
"Naielekeza Tume ya Madini kusimamia Sheria kikamilifu. Toeni hati za makosa kwa wakiukaji wote na futeni leseni zisizoendelezwa bila kumuonea mtu wala kumuonea aibu. Rasilimali hizi ni kwa ajili ya watanzania wote, siyo wachache wanaotaka kuhodhi maeneo."
Mchanganuo wa 'Waliofyekwa' Katika ufafanuzi wake, Waziri Mavunde alibainisha kuwa uamuzi wa kufuta leseni hizo haukuja kwa kukurupuka. Awali, Tume ya Madini ilikuwa imetoa Hati za Makosa (Default Notices) kwa wamiliki wa leseni 205 zilizokuwa na walakini. Kati ya hizo, leseni 110 zilikuwa za utafiti wa madini (Prospecting Licenses) na 95 zilikuwa za uchimbaji wa kati na mkubwa.
Baada ya kupewa nafasi ya kujieleza na kurekebisha mapungufu, baadhi ya wawekezaji walitumia fursa hiyo vizuri. Hata hivyo, wamiliki wa leseni 73 walishindwa kutoa utetezi wa maana au kurekebisha makosa yao. Takwimu zinaonyesha kuwa katika kundi hilo lililoangukiwa na rungu, leseni 44 ni za utafutaji wa madini na leseni 29 ni za uchimbaji wa kati.
Neema kwa Wawekezaji Serious Pamoja na kuchukua hatua hiyo kali, Waziri Mavunde amesisitiza kuwa mlango wa uwekezaji uko wazi zaidi kuliko wakati mwingine wowote. Ametoa wito kwa wawekezaji wa kweli—wakubwa kwa wadogo—kujitokeza kuomba leseni katika maeneo yaliyo wazi (open areas).
"Tunawakaribisha wawekezaji wenye nia ya dhati ya kuwekeza katika Sekta ya Madini. Leteni maombi yaliyokamilika, na sisi kama Wizara na Tume tutahakikisha mnapata leseni kwa wakati ili kazi ianze. Lengo letu ni kuona madini yakichimbwa na kuleta tija kwa taifa," alieleza.
Aidha, Waziri huyo alihitimisha kwa kutoa taswira chanya, akibainisha kuwa licha ya changamoto hizo za hapa na pale, kumekuwa na ongezeko la kuridhisha la maombi ya leseni mpya mwaka hadi mwaka, jambo linaloashiria kuwa Tanzania inaendelea kuwa kito cha kuvutia wawekezaji wa kimataifa katika sekta ya madini.
Hatua hii ya Waziri Mavunde inatafsiriwa kama utekelezaji wa maagizo ya Rais Dk. Samia Suluhu Hassan ya kutaka sekta ya madini iongeze mchango wake kwenye Pato la Taifa (GDP) kufikia asilimia 10 ifikapo mwaka 2025.