Wingu zito limetanda kwa wafanyabiashara wajanja wanaohodhi maeneo ya madini bila kuyaendeleza, kufuatia Waziri wa Madini, Mhe. Anthony Mavunde, kutangaza "kiama" dhidi ya vitendo hivyo vinavyorudisha nyuma kasi ya ukuaji wa sekta hiyo nyeti nchini. Akiwa katika ziara ya kikazi yenye kishindo katika mgodi wa Kasubuya, wilayani Nyang’hwale, mkoani Geita—mkoa ambao ndio 'ovu' la dhahabu Tanzania—Waziri Mavunde ameweka wazi kuwa serikali haitavumilia tena tabia ya "kukalia rasilimali" huku watanzania wengine wakiwa hawana maeneo ya kuchimba.
Leseni za "Kuweka Kwapani" Zafika Kikomo Akizungumza kwa sauti ya mamlaka mbele ya wachimbaji na viongozi wa serikali, Waziri Mavunde alikemea vikali tabia ya baadhi ya watu kukata leseni na kuziacha bila shughuli yoyote (dormant licenses) au kuzitumia kama mtaji wa kupangisha wengine kinyume cha sheria.
"Sheria ya Madini Sura ya 123 inajieleza wazi. Mtu yeyote aliyepewa leseni anatakiwa aiendeleze. Hakuna nafasi ya kuhodhi eneo na kuliweka kwapani ukisubiri wawekezaji waje au ukodishie wengine. Leseni zote zisizoendelezwa, nataka niwahakikishie, ninakwenda kuzifuta mara moja. Hatuwezi kuwa na 'mashamba ya bibi' kwenye sekta hii; maeneo hayo tutayagawa kwa wengine wenye uwezo na nia ya dhati ya kuchimba," alisisitiza Mavunde huku akishangiliwa na wachimbaji wadogo.
Aliongeza kuwa wamiliki wa leseni wanapaswa kufuata kanuni mpya zinazowataka kuingia makubaliano rasmi na wamiliki wa maduara na kusajili mikataba hiyo Ofisi ya Tume ya Madini ili kuondoa migogoro isiyo ya lazima.
Wachimbaji Wadogo: Uti wa Mgongo wa Dhahabu Katika hatua nyingine, Waziri Mavunde alimwaga sifa kwa wachimbaji wadogo (Small Scale Miners), akiwataja kama mashujaa wa uchumi wa sasa. Takwimu zinaonyesha kuwa kundi hili sasa linachangia zaidi ya asilimia 40 ya mapato yote ya taifa yanayotokana na madini. Mafanikio haya yametokana na maboresho makubwa ya kisheria na kisera yaliyofanywa na Serikali ya Awamu ya Sita.
Ushahidi wa mafanikio hayo ni hatua ya kihistoria iliyofikiwa na Benki Kuu ya Tanzania (BoT). Tangu kuanza kutumika kwa mabadiliko ya Sheria ya mwaka 2024 mnamo Oktoba Mosi mwaka jana, BoT imefanikiwa kununua akiba ya dhahabu zaidi ya tani 15.
"Hii si habari ndogo. Ununuzi huu wa tani 15 umeiwezesha Tanzania kuingia kwenye orodha ya heshima ya nchi 10 bora barani Afrika zinazomiliki hifadhi kubwa ya dhahabu. Hii ni jeuri ya kiuchumi ambayo itatulinda dhidi ya mitikisiko ya kifedha duniani," alieleza Mavunde.
Buriani Uchimbaji wa "Ramli" Ili kuondoa uchimbaji wa kubahatisha (gambling mining) ambao umekuwa ukiwafilisi wachimbaji wengi, Waziri Mavunde amemtangaza neema ya teknolojia. Alibainisha kuwa Rais Dk. Samia Suluhu Hassan ametoa maelekezo mahususi ya kufanyika utafiti wa kina wa jiolojia.
Wizara sasa ipo katika mchakato wa kununua helikopta maalum zitakazozunguka nchi nzima kubaini hazina iliyofichika ardhini. "Tunataka mchimbe kwa data, siyo kwa ramli. Sambamba na hilo, tunajenga maabara tatu kubwa za kisasa katika mikoa ya Geita, Dodoma na Chunya (Mbeya) ili mpate majibu ya sampuli zenu hapahapa nchini kwa haraka na uhakika," alifafanua.
Kilio cha Sayanaidi na Amani Kuhusu changamoto ya kupanda kwa bei na uhaba wa kemikali ya Sayanaidi (Cyanide) ambayo ni muhimu katika uchenjuaji, Waziri aliahidi kutafuta suluhu ya haraka kwa kuitisha kikao cha dharura na Mkemia Mkuu wa Serikali na Tume ya Madini.
Vilevile, viongozi wa eneo hilo akiwemo Mkuu wa Wilaya ya Nyang’hwale, Grace Kingalame na Mbunge Hussein Nassor Amar, wamepongeza kasi ya Wizara huku wakiomba maeneo yatakayofutwa leseni yagawiwe kwa vikundi vya vijana na wanawake ili kukuza ajira, ombi ambalo liliungwa mkono na Mwenyekiti wa Vijana Wachimbaji Madini Taifa, Khamis Mohamed.
Mavunde alihitimisha kwa kuwasihi wachimbaji kutunza amani, akisema, "Utajiri huu hauna maana kama tutauana. Tanzania ni kisiwa cha amani, tuilinde kwa wivu mkubwa."