Mawaziri wanaohusika na masuala ya maji kutoka nchi za Jumuiya ya Afrika Mashariki (EAC) wamefikia makubaliano muhimu ya kuwa na mfumo mmoja wa kukusanya na kubadilishana takwimu kuhusu upatikanaji wa maji chini ya ardhi. Hatua hii inalenga kuimarisha utafiti, kuvutia uwekezaji zaidi katika sekta ya maji, na kuweka mikakati madhubuti ya pamoja kwa ajili ya kukabiliana na athari zinazosababishwa na mabadiliko ya tabianchi katika kanda hiyo.
Akizungumza jijini Dar es Salaam katika mkutano wa Baraza la Mawaziri wa Maji wa Kanda ya Afrika Mashariki, Naibu Waziri wa Maji wa Tanzania, Mhandisi Kundo Mathew, alisisitiza kuwa takwimu sahihi na za kuaminika kuhusu rasilimali za maji chini ya ardhi zitasaidia sana katika utekelezaji wa miradi ya maji kwa ufanisi zaidi, na hivyo kuleta manufaa makubwa kwa wananchi wanaoishi katika ukanda huu.
Kwa mujibu wa Mhandisi Mathew, Tanzania inakadiriwa kuwa na akiba ya lita bilioni 126 za maji. Kati ya kiasi hicho, lita bilioni 121 zinapatikana juu ya ardhi katika mito, maziwa, na mabwawa, huku lita bilioni tano zikiwa zimehifadhiwa chini ya ardhi. Aliongeza kuwa serikali ya Tanzania inaendelea kutekeleza miradi mikubwa ya maji ambayo inalenga kukabiliana na athari za mabadiliko ya tabianchi. Mojawapo ya miradi hiyo ni mradi wa maji unaotoka Ziwa Victoria na kuhudumia maeneo ya Itilima, Maswa, Nyashimo, na Bariadi.
"Tunahitaji kuwa na data sahihi na ya pamoja kuhusu upatikanaji wa maji chini ya ardhi katika ukanda wetu wa Afrika Mashariki. Takwimu hizi zitasaidia katika kufanya uwekezaji wa muda mrefu na kuweka mikakati thabiti itakayotuwezesha kukabiliana na athari mbaya za mabadiliko ya tabianchi," alisema Mhandisi Mathew.
Katika mkutano huo, ilitangazwa pia kuwa Waziri wa Maji wa Tanzania, Mheshimiwa Jumaa Aweso, amechaguliwa kuwa Makamu Mwenyekiti wa Shirika la African Minister’s Council on Water (AMCOW) kwa Ukanda wa Afrika Mashariki. Anachukua nafasi hiyo kutoka kwa Waziri wa Maji wa Kenya, Mhandisi Eric Mugaa, ambaye amemaliza muda wake. Uteuzi huu unaonesha nafasi muhimu ya Tanzania katika usimamizi wa rasilimali za maji katika kanda.
Aidha, Sekretarieti ya baraza hilo iliwataka viongozi wa sekta ya maji katika nchi wanachama kutafuta vyanzo vipya vya ufadhili ili kusaidia miradi ya maji katika nchi ambazo zimeathirika zaidi na mabadiliko ya tabianchi, hususan zile zinazokumbwa na ukame na mafuriko mara kwa mara.
Tanzania imepongezwa kwa mafanikio yake katika kutekeleza maazimio ya kikao cha ukanda huo cha mwaka 2008 kilichofanyika nchini Misri. Mafanikio hayo ni pamoja na kuongeza bajeti ya sekta ya maji kwa asilimia tano na kutenga asilimia 0.005 ya bajeti kwa ajili ya usafi wa mazingira.
Kwa upande wake, Waziri wa Maji wa Kenya, Mhandisi Eric Mugaa, alisema kuwa sera mpya wanayoiandaa inalenga kusaidia nchi za Afrika Mashariki—Tanzania, Kenya, Burundi, Uganda, na Sudan Kusini—kukabiliana na changamoto za ukame, mafuriko, na athari nyingine zinazosababishwa na mabadiliko ya tabianchi.
Alisisitiza kuwa athari za majanga haya zinaendelea kuwaathiri wananchi wengi barani Afrika, hivyo ni muhimu kuwa na sera na mikakati madhubuti itakayohakikisha udhibiti bora wa rasilimali za maji na matumizi yake kwa ufanisi ili kukidhi mahitaji ya sasa na ya baadaye.
Makubaliano haya yanaashiria hatua muhimu kwa ukanda wa Afrika Mashariki katika kusimamia rasilimali zake za maji kwa njia endelevu na kuimarisha uwezo wa jamii kukabiliana na changamoto zinazoletwa na mabadiliko ya tabianchi. Ushirikiano huu unatarajiwa kuleta manufaa makubwa kwa wananchi wote wa kanda.