Benki Kuu ya Tanzania (BoT) imeanzisha kamati mbili za kimkakati zenye jukumu la kuchunguza kwa kina na kusimamia matumizi ya sarafu za kidijitali, hatua inayotafsiriwa kama mabadiliko makubwa kuelekea uchumi unaoendeshwa na teknolojia. Uamuzi huu umefanywa kwa lengo la kulinda uthabiti wa mfumo wa kifedha wa taifa dhidi ya changamoto na athari hasi zinazoweza kusababishwa na teknolojia mpya ya sarafu pepe, huku pia ikijitayarisha kunufaika na fursa zinazojitokeza.
Kamati hizo ni Kamati Kuu ya Kitaifa ya Kusimamia Masuala ya Sarafu za Kidijitali (NSC) na Kamati ya Kitaifa ya Kiufundi (NTC). Majukumu yao ni pamoja na kuchambua hatari na faida za sarafu kama Bitcoin na zinginezo, ambazo zimepata umaarufu mkubwa duniani kote lakini bado zinakabiliwa na udhibiti mdogo katika nchi nyingi. Kulingana na ripoti ya Financial Sector Deepening Trust (FSDT) ya mwaka 2023, hatua hii inaonyesha nia ya serikali ya kujiunga na mapinduzi ya kifedha ya kidijitali kwa kuweka misingi thabiti ya kisheria na kiufundi.
Kitengo cha Intelijensia ya Fedha (FIU), kwa kushirikiana na wadau wengine, kimefikia hatua za mwisho za tathmini ya hatari za kitaifa zinazohusiana na mali za kidijitali. Tathmini hii inaendana na viwango vya Shirika la Kimataifa la Kupambana na Uhalifu wa Kifedha (FATF), ikilenga kuzuia matumizi mabaya ya sarafu hizi katika uhalifu wa kifedha.
Mtaalam wa teknolojia ya *blockchain* na sarafu za kidijitali kutoka Ofisi ya Mkaguzi na Mdhibiti Mkuu wa Hesabu za Serikali (CAG), Sandra Chongo, amepongeza hatua hii akisema kuwa Tanzania inachukua tahadhari mapema na kwa umakini. Alisema ni muhimu kwa taifa kuelewa vizuri athari na fursa za sarafu hizi ili kuepuka majuto ya baadaye. Sandra alionya kuwa bila udhibiti thabiti, matumizi ya kiholela ya sarafu za kidijitali yanaweza kudhoofisha thamani ya Shilingi ya Tanzania na pia kuhatarisha uchumi wa ndani. Aliongeza kuwa ni rahisi kwa sarafu hizi kutumika katika utakatishaji wa fedha, biashara haramu, na hata ufadhili wa ugaidi kwa sababu miamala yake haidhibitiwi na mabenki au mamlaka za kifedha.
Ili kukabiliana na changamoto hizi, Sandra alishauri kwamba badala ya kutegemea BoT na FIU pekee, serikali inapaswa kuanzisha chombo maalum cha kitaifa cha kusimamia sarafu hizi. Hii itasaidia katika ukusanyaji wa kodi, kuzuia uhalifu, na kuongeza uelewa wa kitaifa kuhusu teknolojia hii mpya. Aidha, alisisitiza umuhimu wa vijana kushirikiana na kujifunza pamoja kabla ya kujitosa katika uwekezaji wa kiholela.
Hatua hizi za BoT zinaendana na Dira ya Taifa ya Maendeleo 2050 na Mpango Mkakati wa Kitaifa wa Elimu ya Kidijitali (2024/25 – 2029/30), ambavyo vinatambua umuhimu wa teknolojia ya *blockchain* katika kukuza uchumi, fursa za ajira na maendeleo ya kisasa. Mwisho, ripoti za kamati hizi zinatarajiwa kutoa miongozo itakayotumika kuandaa sera na sheria zinazohitajika ili kuhakikisha matumizi salama ya sarafu za kidijitali nchini.