Benki Kuu ya Tanzania (BoT) imetoa wito kwa wananchi wote nchini kuzingatia umuhimu wa kutunza vizuri noti za Kitanzania, ikieleza kuwa maisha ya noti yanafanana kwa namna fulani na maisha ya binadamu. Kauli hii ilitolewa na Bi. Itika Mwakisambwe, Ofisa kutoka Kurugenzi ya Usimamizi wa Sarafu wa BoT, alipokuwa akizungumza katika semina iliyoandaliwa kwa ajili ya waandishi wa habari waandamizi katika mkoa wa Mtwara mnamo Februari 26, 2025.
Bi. Mwakisambwe alieleza kuwa noti za fedha zinahitaji kuhifadhiwa katika hali nzuri ili ziweze kutumika kwa muda mrefu zaidi. Alisema kuwa kwa wastani, noti moja inaweza kudumu kwa takriban miaka miwili. Aliwashauri wananchi kuepuka tabia ya kuzichafua noti kwa njia yoyote ile, kuzikunja ovyo, kuzitoboa kwa vitu vyenye ncha kali, au kuandika chochote juu yake. Aliongeza kuwa vitendo hivyo hupunguza sana muda wa matumizi ya noti na mwishowe husababisha hasara kwa taifa kwa kuwa inabidi noti hizo zichapishwe tena kwa gharama kubwa.
"Kama tunavyoshauriwa na wataalamu wa afya kula vyakula bora na kufanya mazoezi ili tuweze kuishi maisha marefu na yenye afya, vivyo hivyo na fedha zetu zinapaswa kutunzwa kwa uangalifu mkubwa. Tunapopokea chenji baada ya kufanya manunuzi, ni vyema kujitahidi kuzinyoosha noti hizo na kuziweka mahali salama kwenye pochi au mkoba badala ya kuzikunja na kuziweka kwa haraka haraka tu au kuzibana kwa klipu au pini," alisisitiza Bi. Mwakisambwe.
Alitoa pia wito kwa wananchi kuzingatia njia bora za kutoa sadaka katika maeneo ya ibada. Alipendekeza matumizi ya bahasha maalum kwa ajili ya kuweka sadaka au kutumia mifumo ya malipo ya kidijitali pale inapowezekana, badala ya kukunja noti na kuzitoa katika hali ambayo tayari zimeharibika. Aidha, alizungumzia tabia ya baadhi ya wanawake kuficha fedha kwenye sidiria au soksi, akisema kuwa ingawa kuna baadhi ya watu wanaamini kuwa tabia hiyo inaweza kusababisha matatizo ya kiafya kama vile saratani, hadi sasa hakuna ushahidi wa kisayansi unaothibitisha hilo. Hata hivyo, alishauri kuwa njia hizo si salama kwa utunzaji wa noti kwani zinaweza kuzichafua na kuziharibu.
Kwa upande wake, Bwana Dominic Mwita, Mchumi kutoka Kurugenzi ya Tafiti na Sera za Uchumi wa BoT, alielezea kuwa thamani ya fedha ina kawaida ya kupungua kadri muda unavyokwenda. Alifafanua kuwa katika mfumo wa kiuchumi, fedha hugawanywa katika vipande mbalimbali, ikiwa ni pamoja na noti na sarafu, ili kurahisisha shughuli za manunuzi, hata yale madogo kabisa. Alieleza kuwa moja ya sababu kuu kwa nini matumizi ya sarafu za senti yamepungua sana nchini ni kutokana na mwenendo wa matumizi ya fedha kwa ujumla, unaoendana na hali ya uchumi wa Tanzania kwa wakati husika.
Bi. Vicky Msina, Mkurugenzi wa Mawasiliano wa Benki Kuu, alieleza kwa undani kuhusu mchakato wa uchapishaji wa fedha nchini. Alisema kuwa BoT hutangaza zabuni ambayo inashindaniwa na makampuni mbalimbali kutoka duniani kote, ikiwa ni pamoja na yale yanayopatikana Uswisi, Uingereza, na Afrika Kusini. Alisisitiza kuwa noti bandia zinazoingia kwenye mzunguko ni zile ambazo zinatengenezwa kinyume cha sheria na kuiga noti halali. Kwa sababu hiyo, aliwataka wananchi kuwa waangalifu sana na kujifunza kuzitambua alama za usalama zilizopo kwenye noti halali ili kuepuka kuwa wahanga wa noti bandia.
Benki Kuu ya Tanzania inaendelea kusisitiza umuhimu wa kuhakikisha kuwa fedha inayotumika nchini inabaki katika hali safi na salama kwa matumizi ya muda mrefu. Inatoa wito kwa wananchi wote kushirikiana katika juhudi hizi za kulinda na kuhifadhi thamani ya sarafu ya Tanzania kwa kuitunza vizuri.