Onyo Kali la BoT: Kutumia Dola Kulipa Kodi ya Nyumba au Ada Kinyume cha Sheria Sasa!

Benki Kuu ya Tanzania (BoT) imetoa tahadhari nzito kwa umma kuhusu tabia ya baadhi ya watu na taasisi kutumia fedha za kigeni, kama vile Dola ya Marekani, katika kuweka bei na kupokea malipo kwa ajili ya bidhaa na huduma mbalimbali hapa nchini. Kupitia taarifa rasmi iliyotolewa tarehe 2 Mei 2025 na kusainiwa na Gavana Emmanuel Tutuba, BoT imesisitiza kuwa vitendo hivyo ni uvunjifu wa sheria na hatua kali zitachukuliwa dhidi ya wote watakaobainika kukiuka agizo hili.

Msingi wa onyo hili ni Kanuni mpya za Matumizi ya Fedha za Kigeni za mwaka 2025, ambazo zilichapishwa rasmi katika Gazeti la Serikali Namba 198 tarehe 28 Machi 2025. Kanuni hizi zinaweka wazi kabisa kwamba thamani ya bidhaa na huduma zote zinazotolewa ndani ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania lazima itangazwe na kulipwa kwa kutumia Shilingi ya Tanzania pekee. Hii inalenga kulinda thamani ya sarafu ya ndani na kuhakikisha udhibiti thabiti wa uchumi wa nchi.

Kwa mujibu wa BoT, ni makosa kisheria kwa mtu yeyote au biashara yoyote kufanya yafuatayo:

1. Kutangaza au kunukuu bei za bidhaa au huduma (kama vile kodi za pango, ada za shule, gharama za hoteli kwa wakazi, au bei za bidhaa madukani) kwa kutumia fedha za kigeni.
2. Kulazimisha mteja kulipa kwa fedha za kigeni.
3. Kupokea malipo kwa fedha za kigeni kwa bidhaa au huduma zinazotolewa ndani ya nchi (isipokuwa kwa miamala michache iliyoruhusiwa kisheria na kanuni hizo).
4. Kukataa kupokea malipo halali yanayofanywa kwa Shilingi ya Tanzania.

Aidha, kanuni hizo mpya zinaweka ukomo wa muda kwa mikataba ya zamani ambayo ilikuwa inaruhusu malipo kwa fedha za kigeni na inapiga marufuku kabisa kuingia au kuhuisha mikataba mipya inayotaka malipo yafanyike kwa fedha za kigeni kuanzia tarehe 28 Machi 2025.

Hata hivyo, BoT imefafanua kuwa wageni kutoka nje, wakiwemo watalii, wanaoingia nchini na fedha za kigeni wanapaswa kuzibadilisha kuwa Shilingi za Tanzania kupitia benki za biashara au maduka rasmi ya kubadilisha fedha yaliyosajiliwa. Vinginevyo, wanaweza kuendelea kutumia njia za malipo za kimataifa kama vile kadi za kielektroniki (Visa, Mastercard n.k.) au mifumo mingine ya kidijitali inayokubalika kimataifa.

Benki Kuu inatoa wito kwa wananchi wote kuwa wazalendo, kutii sheria hii muhimu na kutoa taarifa kuhusu ukiukwaji wowote wanaouona. Taarifa zinaweza kuwasilishwa kwa siri kupitia barua pepe maalum ya BoT: [email protected], Kitengo cha Kudhibiti Fedha Haramu (FIU), Jeshi la Polisi, au mamlaka nyingine yoyote ya kisheria ili hatua stahiki ziweze kuchukuliwa dhidi ya wahusika. Ni muhimu kwa kila mtu kuelewa kuwa matumizi sahihi ya Shilingi ya Tanzania ni nguzo muhimu katika ujenzi wa uchumi imara.