Mkutano wa nane wa Jukwaa la Uongozi la Afrika (ALF) unaofanyika jijini Kampala, Uganda, umekuwa kiini cha mjadala mkali kuhusu mustakabali wa bara hili, huku wito mkuu ukiwa ni kuchagiza mtazamo wa "Afrika Kwanza" ili kufufua kasi ya utekelezaji wa Malengo Endelevu ya Maendeleo (SDGs). Malengo haya ya kimataifa, yaliyoasisiwa mwaka 2015, yanalenga kutokomeza umaskini, kulinda mazingira yetu, na kuhakikisha maisha bora kwa watu wote ifikapo mwaka 2030.
Kongamano hili, lililoandaliwa na Taasisi ya UONGOZI yenye makao yake makuu Tanzania, linakuja wakati ambapo kuna hisia kuwa kasi ya kufikia SDGs barani Afrika imepungua, ikikabiliwa na changamoto mbalimbali. Kauli mbiu ya mwaka huu, "Kutekeleza Malengo Endelevu ya Maendeleo Barani Afrika: Maendeleo na Njia Ifuatayo," inaakisi haja ya tathmini ya kina na mikakati mipya.
Akifungua rasmi mkutano huo, Rais wa Uganda, Yoweri Museveni, alisisitiza kuwa msingi wa maendeleo thabiti ni kujenga mataifa imara yenye sera zinazojali maslahi ya ndani. Alielezea jinsi Uganda ilivyopitia hatua tano za kimkakati katika kujenga uchumi wake, kuanzia kurudisha utulivu hadi kuelekea uchumi wa maarifa, akionesha kuwa mabadiliko yanahitaji mipango madhubuti ya kitaifa.
Rais Mstaafu wa Awamu ya Nne wa Tanzania, Dkt. Jakaya Mrisho Kikwete, ambaye ni Mlezi na Mratibu wa ALF, alitoa wito wa dharura wa kuchukua hatua. Alisema kuwa ingawa kuna changamoto, hizi zinapaswa kuonekana kama fursa za kujipanga upya na kuimarisha dhamira ya bara la Afrika katika kufikia SDGs na Ajenda ya Afrika 2063. Alisisitiza umuhimu wa utashi wa kisiasa na kugeuza matarajio kuwa vitendo halisi, akitaka kipaumbele kiwekwe kwenye ukuaji wa uchumi unaozalisha ajira na elimu bora.
Changamoto ya ufadhili ilikuwa miongoni mwa mada kuu. Waziri Mkuu Mstaafu wa Ethiopia, Hailemariam Desalegn, alieleza kuwa pengo la kifedha katika kufikia SDGs ni kubwa na linahitaji rasilimali nyingi kuliziba. Alipendekeza kutafuta njia mbadala za ufadhili, lakini akasisitiza kuwa hilo lazima liendane na uimarishaji wa utawala bora, uwazi, mapambano dhidi ya rushwa, na kuzuia utoroshaji haramu wa fedha. Vilevile, alihimiza kuimarisha biashara ndani ya bara la Afrika kupitia Eneo Huru la Biashara la Bara la Afrika (AfCFTA), hata kama itamaanisha kupunguza kidogo uhuru wa nchi moja moja kwa manufaa ya pamoja. "Ikiwa biashara na nchi za Magharibi inakuwa ngumu, ni bora kuimarisha biashara baina yetu," alisema.
Antonio Pedro, Naibu Katibu Mtendaji wa Tume ya Uchumi ya Umoja wa Mataifa kwa Afrika (UNECA), alionya kuwa ukosefu wa ajira si tu tatizo la kiuchumi bali pia tishio kwa amani. Alisema sekta binafsi inapaswa kuwekeza si kwa faida tu, bali kwa malengo mapana ya maendeleo. Alibainisha kuwa kuondoa vikwazo vya kibiashara kunaweza kuongeza biashara ndani ya Afrika kwa asilimia 45, lakini akatahadharisha kuwa wakati uchumi wa Akili Mnembe (AI) duniani unatarajiwa kufikia Dola za Kimarekani trilioni 1.8 (takriban TZS Quadrilioni 4.7) ifikapo 2030, Afrika bado inachangia chini ya asilimia 1.
Mtaalamu Mafa Chipeta, aliyewahi kuwa mwakilishi wa FAO, alisisitiza haja ya kuweka vipaumbele mahususi badala ya kujaribu kutekeleza malengo yote 17 kwa pamoja, kwani bara lenye asilimia 17 ya watu wote duniani lakini likichangia asilimia 2 tu ya Pato la Taifa la Dunia haliwezi kumudu kila kitu kwa wakati mmoja. Alikosoa tabia ya wizara za biashara za Afrika kupuuza biashara kubwa ya ndani na kuendelea kuuza malighafi bila kuiongeza thamani, hali inayowafanya wakulima wadogo kunyonywa na kuendelea kutoa ruzuku kwa uchumi wa dunia.
Wazo la "Afrika Kwanza" lilipata nguvu zaidi kutokana na kauli za viongozi wengine. Rais Mstaafu wa Sierra Leone, Dkt. Ernest Bai Koroma, aliona kuwa mwelekeo wa sasa wa kimataifa, kama ule wa 'Amerika Kwanza', unatoa fursa kwa Afrika kujitazama upya na kufanya maamuzi ya kijasiri. Alihimiza uwekezaji katika rasilimali watu (elimu na afya), kilimo, na utawala bora. Rais Mstaafu wa Tunisia, Dkt. Mohamed Moncef Marzouki, alisisitiza umuhimu wa kujitegemea kupitia biashara ya ndani, inayowezeshwa na serikali za kidemokrasia na zisizo na rushwa.
Makamu wa Rais Mstaafu wa Uganda, Gilbert Bukenya, alitaka uongozi bunifu utakaokataa kuendeshwa na maslahi ya nje, huku Waziri Mstaafu wa Mambo ya Nje wa Uganda, Sam Kutesa, akipendekeza kutumia rasilimali za ndani na sekta binafsi kufadhili SDGs.
Kongamano hili la siku mbili lilijumuisha majadiliano kuhusu kutokomeza umaskini, afya, elimu, na mazingira, likiwa ni maandalizi muhimu kuelekea Mkutano wa 11 wa Kikanda wa UNECA kuhusu Maendeleo Endelevu utakaofanyika Aprili 2025. Taasisi ya UONGOZI, iliyoanzishwa kwa ushirikiano wa serikali za Tanzania na Finland mwaka 2010, inaendelea kuwa jukwaa muhimu la kuhamasisha viongozi wa Afrika kutafuta majawabu endelevu kwa changamoto za bara hili.