Mtandao wa Watetezi wa Haki za Binadamu Tanzania (THRDC) umetoa mapendekezo matatu makuu yanayohusu umuhimu wa kufikiwa kwa muafaka wa kitaifa kuelekea Uchaguzi Mkuu wa mwaka 2025. Lengo kuu ni kuweka mazingira mazuri yatakayowezesha uchaguzi huru na wa haki kwa wananchi wote.
Akizungumza na waandishi wa habari jijini Dar es Salaam leo, Mratibu wa Kitaifa wa THRDC, Wakili Onesmo Olengurumwa, alisisitiza kuwa muafaka huo utasaidia kuondoa hofu na sintofahamu ambazo huibuka mara kwa mara wakati wa kipindi cha uchaguzi.
Aidha, alipendekeza ushirikishwaji wa makundi yote muhimu ya kijamii, ikiwa ni pamoja na viongozi wa dini, asasi za kiraia, vyama vya siasa, na taasisi za kiserikali, katika majadiliano ya pamoja. Majadiliano haya yanalenga kushughulikia changamoto zilizopo kabla ya uchaguzi. Aliongeza kuwa majadiliano hayo yanapaswa kusimamiwa na wazee wenye uzalendo na busara.
Wakili Olengurumwa alipongeza jitihada na maboresho yaliyofanywa na Rais Samia Suluhu Hassan tangu aingie madarakani, hasa katika masuala ya uchaguzi. Alitoa mfano wa kubadilika kwa mfumo wa baadhi ya wagombea kupita bila kupingwa, jambo ambalo lilikuwa likilalamikiwa kwa muda mrefu.
Mojawapo ya mapendekezo muhimu yaliyotolewa na THRDC ni kuanza mapema kwa mchakato wa muafaka wa kitaifa. Hii itatoa nafasi ya kutosha kwa vyama vya siasa na wananchi kujiandaa kikamilifu kwa uchaguzi, badala ya kutumia muda mwingi kudai maboresho ya mfumo wa uchaguzi.
THRDC pia ilisisitiza umuhimu wa kuwepo kwa hoja za msingi ndani ya mchakato wa muafaka huo. Hii ni kutokana na ukweli kwamba kumekuwa na matatizo yanayojirudia kila uchaguzi, ambayo yanaathiri sana uhalali wa mchakato mzima wa uchaguzi.
Wakili Olengurumwa alitaja baadhi ya changamoto hizo kuwa ni pamoja na: Wagombea kukimbia wakati wa kurudisha fomu, kusumbuliwa kwa mawakala wa vyama, kuenguliwa kwa wagombea bila sababu za msingi, na matumizi ya vyombo vya dola kudhoofisha vyama vya upinzani. Alisema kuwa matatizo haya yanachangiwa na aina ya wasimamizi wa uchaguzi pamoja na tabia na mitazamo ya baadhi ya viongozi wa kisiasa wakati wa uchaguzi.
Katika hatua nyingine, THRDC imetaja masuala 10 muhimu ambayo yanapaswa kufanyiwa marekebisho kabla ya uchaguzi mkuu wa 2025. Masuala hayo ni pamoja na: Wasimamizi wa uchaguzi wasiwe watumishi wa serikali pekee, tabia ya maafisa wa uchaguzi kufunga ofisi wakati wagombea wanarudisha fomu, kuenguliwa kwa wagombea wa vyama vya upinzani, makosa ya kiuchaguzi kutambulika kama makosa ya jinai, mapungufu ya sheria na kanuni za uchaguzi, na suala la usalama wa kura na utoaji wa matokeo.
Mwisho, THRDC imewasihi wadau wote wa uchaguzi, ikiwa ni pamoja na viongozi wa kisiasa, viongozi wa dini, wagombea, wananchi, na wasimamizi wa uchaguzi, kuona umuhimu wa kufikia muafaka wa kitaifa. Lengo ni kuhakikisha uchaguzi wa mwaka 2025 unafanyika katika mazingira ya utulivu, uhuru, na haki kwa pande zote.