Katika kipindi cha takriban miaka minne tangu aingie madarakani, uongozi wa Rais Samia Suluhu Hassan umeonesha dhamira thabiti katika kuimarisha sekta ya afya nchini Tanzania, hatua ambayo inatajwa kuwa moja ya nguzo kuu za mafanikio ya utawala wake. Lengo kuu limekuwa ni kuboresha afya ya jamii kwa ujumla na kulinda nguvu kazi ya taifa kupitia maboresho yanayoonekana katika nyanja mbalimbali za huduma za matibabu. Mwelekeo huu umezaa matunda dhahiri, ikiwa ni pamoja na upungufu mkubwa wa vifo vinavyotokana na magonjwa makuu na changamoto za uzazi, sambamba na ongezeko la wataalamu na vifaa vya kisasa hospitalini.
Moja ya mafanikio makubwa ni kuimarika kwa upatikanaji wa huduma za afya. Takwimu za Wizara ya Afya zinaonyesha kuwa hadi sasa, karibu asilimia 80 ya Watanzania wanapata huduma za afya ndani ya umbali wa kilomita tano kutoka maeneo wanayoishi. Hii ni hatua kubwa kuelekea lengo la kufikia asilimia 95 ifikapo mwaka 2030. Mafanikio haya yamechagizwa na uwekezaji mkubwa katika miundombinu, ambapo vituo vya kutolea huduma vimeongezeka kutoka 8,549 mwaka 2021 hadi kufikia 9,610 ifikapo Machi 2024, likiwa ni ongezeko la vituo 1,061. Zaidi ya Shilingi Trilioni 1.02 zimetumika katika ujenzi mpya, ukarabati wa majengo ya zamani, na kukamilisha hospitali mpya katika mikoa mitano. Aidha, ujenzi wa majengo 23 maalum kwa ajili ya huduma za dharura umekamilika na kuwekewa vifaa, hatua inayotajwa kuokoa maisha ya wagonjwa wa dharura na ajali kwa asilimia 40 hadi 50.
Katika mapambano dhidi ya magonjwa sugu, Tanzania imepiga hatua kubwa. Vifo vinavyotokana na malaria vimepungua kutoka 1,882 mwaka 2021 hadi 1,540 mwaka 2023. Ingawa mamilioni ya watu bado wanapimwa na kukutwa na maambukizi, takwimu zinaonyesha mwelekeo wa kudhibiti ugonjwa huu. Kwa upande wa Kifua Kikuu (TB), juhudi za upimaji zimeongezeka, na ingawa idadi ya waliogundulika kuwa na ugonjwa ilikuwa juu mwaka 2022, vifo vimepungua kwa kiasi kikubwa, kutoka 26,800 mwaka 2021 hadi 18,100 mwaka 2023. Kwenye eneo la Virusi Vya Ukimwi (VVU) na UKIMWI, maambukizi mapya yamepungua, huku idadi ya watu wanaopima ikiongezeka. Waliogundulika kuwa na VVU walikuwa 163,131 mwaka 2023, chini kutoka 198,042 mwaka 2021. Muhimu zaidi, idadi ya watu wanaopata dawa za kufubaza makali ya VVU (ARV) imeongezeka hadi kufikia zaidi ya milioni 1.66 Desemba 2023, na vifo vinavyohusiana na UKIMWI vimepungua hadi 22,000 mwaka 2023 kutoka 29,000 mwaka 2022. Vituo vinavyotoa huduma za tiba na matunzo kwa waathirika vimeongezeka hadi 7,396.
Mafanikio mengine ya kujivunia ni kupungua kwa kasi kwa vifo vitokanavyo na uzazi. Takwimu zinaonyesha vifo vya akina mama wajawazito vimepungua kwa takriban asilimia 80, kutoka vifo 556 kwa kila vizazi hai 100,000 mwaka 2016 hadi kufikia vifo 104 kwa kila vizazi hai 100,000 hivi sasa. Hii inatokana na kuimarika kwa huduma za afya ya mama na mtoto nchini kote.
Ili kuhakikisha huduma bora zinatolewa, serikali imeongeza kwa kiasi kikubwa idadi ya wataalamu wa afya. Zaidi ya wataalamu 35,450 wa kada mbalimbali wameajiriwa na kusambazwa nchini katika kipindi hiki cha miaka minne. Aidha, ajira za mikataba 2,836 zimetolewa kupitia miradi mbalimbali. Ongezeko kubwa limeonekana kwa madaktari bingwa na wale waliobobea zaidi, ambao idadi yao imeongezeka kutoka 805 mwaka 2020 hadi kufikia 2,464 mwaka 2023.
Sekta ya afya Tanzania pia imepiga hatua kubwa katika kutoa huduma za kibingwa na kibobezi ambazo awali zilipatikana nje ya nchi tu. Sasa, huduma kama upandikizaji figo, upandikizaji wa uloto (bone marrow), upandikizaji vifaa vya usikivu kwa watoto, upasuaji wa moyo kwa njia ya tundu dogo (ambapo wagonjwa 5,954 wamehudumiwa, wakiwemo 2,289 mwaka 2023/24), uwekaji wa magoti bandia (wagonjwa 662), na hata uwekaji puto tumboni kusaidia kupunguza uzito (wagonjwa 200) zinafanyika hapa nchini.
Uwezo huu umeimarishwa na uwekezaji mkubwa katika teknolojia na vifaa tiba vya kisasa katika hospitali kuu. Taasisi ya Mifupa na Ubongo Muhimbili (MOI) sasa inatumia vifaa kama 'endoscopic tower' na darubini maalum za upasuaji wa ubongo (Neuro Microscope) kufanya upasuaji kwa njia ya matundu madogo. Pia wana mashine za MRI na CT Scan zenye uwezo mkubwa wa uchunguzi. Taasisi ya Saratani Ocean Road (ORCI) imefunga mashine ya PET-CT scan, muhimu kwa kutambua hatua ya saratani na kupanga matibabu sahihi. Hospitali ya Taifa Muhimbili (MNH) nayo inatoa huduma za upandikizaji figo, upasuaji wa tundu dogo, upasuaji rekebishi, na huduma za uzazi za kibingwa, ikitumia vifaa kama 'bronchoscopy' kwa matatizo ya mapafu. Kutokana na maboresho haya, Tanzania imeanza kupokea wagonjwa kutoka nchi jirani kama Comoro, Burundi, DRC, Malawi, Zambia, na Msumbiji, na kuifanya kuwa kituo muhimu cha utalii wa kimatibabu katika ukanda. Kuadhimishwa kwa Wiki ya Afya kwa mara ya kwanza mwaka huu (2025) kunaashiria pia ongezeko la mkazo katika kuelimisha umma kuhusu masuala ya afya.