Katika zama hizi ambapo kila kitu kuanzia kutuma pesa kwa simu hadi kutumia mitandao ya kijamii kunategemea intaneti, kuna mapinduzi makubwa yanafanyika kimya kimya chini ya sakafu ya bahari. Wakati dunia ikishangilia kasi ya Akili Mnemba (Artificial Intelligence - AI), ukweli ni kwamba teknolojia hii inahitaji 'barabara' kubwa zaidi za kupitisha data kuliko tulizonazo sasa. Hii imesababisha vigogo wa teknolojia duniani kuanzisha mbio mpya za kuwekeza matrilioni ya fedha katika kebo za mawasiliano chini ya bahari (submarine cables).
Kwa mujibu wa wachambuzi wa masuala ya miundombinu ya kidijitali, inakadiriwa kuwa kati ya mwaka 2025 na 2027, kiasi cha Dola za Kimarekani bilioni 13 (sawa na takriban Shilingi za Kitanzania Trilioni 35) kitawekezwa katika miradi hii. Hii ni pesa ndefu inayoweza kukaribia bajeti nzima ya serikali ya Tanzania kwa mwaka mmoja! Makampuni makubwa kama Meta (wamiliki wa Facebook na Instagram), Google, Amazon, na Microsoft ndiyo yanayoongoza jahazi hili, yakihodhi zaidi ya nusu ya soko lote la miundombinu hii mipya.
Kwanini wanamwaga pesa hivi sasa? Alex Aimes, Makamu wa Rais wa Meta, analielezea hili kwa lugha nyepesi: bila miundombinu hii ya baharini, vituo vyao vikubwa vya kutunza data (data centers) vitakuwa ni "maghala ya bei mbaya tu" yasiyo na faida yoyote. AI inahitaji kuchakata data nyingi mno kwa kasi ya ajabu, na asilimia 95 ya data zote duniani—ikiwemo sauti tunazopiga na video tunazoangalia—hupita chini ya bahari, siyo angani kama wengi wanavyodhani.
Mifano ya miradi hii mikubwa inatisha. Meta wanakuja na 'Project Waterworth', kebo yenye urefu wa kilomita 50,000 itakayounganisha mabara matano. Amazon nao hawako nyuma, wamezindua 'Fastnet', kebo yenye uwezo wa kupitisha data kwa kasi ya Terabiti 320 kwa sekunde. Kwa lugha ya kawaida, kasi hii inaweza kuruhusu watu kutazama filamu za HD milioni 12.5 kwa wakati mmoja bila mtandao kukwama!
Hata hivyo, kuna hofu mpya imeibuka. Kebo hizi sasa zimegeuka kuwa shabaha za kiusalama. Wakati zamani tulihofia nanga za meli kukata nyaya hizi kwa bahati mbaya (jambo ambalo limewahi kutokea na kuathiri intaneti Afrika Mashariki), sasa kuna hofu ya hujuma za makusudi kutokana na mivutano ya kisiasa duniani, kama vile vita vya Ukraine na Urusi. Hii imepelekea mataifa makubwa na mashirika kama NATO kuanza ulinzi mkali baharini, wakitumia ndege na nyambizi kulinda 'uti wa mgongo' huu wa uchumi wa kidijitali.
Kwa kifupi, kebo hizi za baharini si waya tu tena; zimepanda hadhi na kuwa rasilimali nyeti za kiusalama na kiuchumi, sawa na jinsi tunavyolinda mabomba ya mafuta au gridi za taifa za umeme.