Mataifa ya India na Ufilipino, yanayojulikana kwa utegemezi mkubwa wa huduma za nje za TEHAMA (IT outsourcing), yanakabiliwa na changamoto kubwa kutokana na kuenea kwa teknolojia ya akili bandia (AI). Huku AI ikibadilisha kwa kasi kazi za kurudia-rudia kama ukusanyaji wa data na huduma kwa wateja, kuna hofu kwamba mamia ya maelfu ya watu katika mataifa haya wanaweza kupoteza ajira zao.
India Yakabiliwa na Upunguzaji Mkubwa wa Wafanyakazi
Kufikia sasa, India tayari inashuhudia mabadiliko makubwa katika sekta yake ya TEHAMA na BPO (Business Process Outsourcing). Hivi karibuni, kampuni kubwa kama Tata Consultancy Services (TCS) ilitangaza kupunguza wafanyakazi 12,000, ambayo ni karibu asilimia mbili ya wafanyakazi wake wote. Vile vile, kampuni kubwa ya teknolojia ya Marekani, Oracle, imepunguza asilimia 10 ya wafanyakazi wake nchini India, ikipunguza kwa kiasi kikubwa idara zake za huduma kwa wateja, huduma za wingu, na uendelezaji wa programu.
Wataalamu wanabainisha kuwa ingawa kampuni hizi zinatumia kigezo cha "kupanga upya muundo wa kampuni," ukweli ni kwamba kazi zinazoweza kufanywa na AI ndizo zinazokumbana na athari kubwa. Kampuni za ushauri nchini India zinakadiria kuwa hadi wafanyakazi 500,000 katika sekta ya TEHAMA wanaweza kupoteza ajira zao katika miaka miwili hadi mitatu ijayo.
Sekta ya TEHAMA ina mchango mkubwa kwa uchumi wa India. Kwa mujibu wa Chama cha Makampuni ya TEHAMA nchini humo (NASSCOM), sekta hii huajiri takriban watu milioni 5.67 na inachangia zaidi ya asilimia 7 ya pato la taifa (GDP). Hata hivyo, utangulizi wa AI katika programu, majaribio, na huduma kwa wateja unatikisa utulivu wa sekta hii. Mtaalamu wa uchumi kutoka Nomura, Sonal Varma, alisema katika mahojiano na CNBC kwamba "utangulizi wa AI ni changamoto kubwa kwa India," akiongeza kuwa kazi za kawaida zinapotea na hata viongozi wa kati wanahisi shinikizo la mabadiliko.
Hali hii inazidishwa na ukosefu wa haki za wafanyakazi nchini India. Shirikisho la Kimataifa la Vyama vya Wafanyakazi (ITUC) limeiweka India katika kundi la chini kabisa la nchi zinazolinda haki za wafanyakazi. Mkurugenzi wa Shirikisho la Kimataifa la Wafanyakazi wa Ofisi, Rajendra Acharya, amesisitiza kwamba kutengwa kwa sauti za wafanyakazi katika mchakato wa utangulizi wa AI kunaweza kusababisha ongezeko la ukosefu wa usawa na ukosefu wa usalama wa ajira.
Ufilipino Nako Yataka Kushusha Uzito
Hali nchini Ufilipino haitofautiani sana. Nchi hii ni kitovu cha kimataifa cha huduma za BPO, hasa vituo vya simu, na sekta hiyo huajiri kati ya watu milioni 1.5 na 1.7 na kuchangia kati ya asilimia 8 hadi 10 ya GDP ya taifa. Hata hivyo, majukumu kama kujibu simu za wateja, kuingiza data, na kudhibiti ubora yanachukuliwa kwa haraka na mifumo ya AI. Utafiti uliofanywa na Chama cha TEHAMA na BPO nchini Ufilipino (IBPAP) ulionyesha kuwa zaidi ya nusu ya makampuni yaliyojibu yanasema yanatumia "AI kikamilifu," na asilimia 10 tayari yameitekeleza kikamilifu. Hii inaashiria kuwa hadi asilimia 40 ya ajira katika vituo vya simu inaweza kupotea, na kuathiri hadi watu 800,000.
Kampuni ya kimataifa ya outsourcing, Boulder, inatabiri kwamba sekta ya BPO haitaajiri tena watu wengi kwa kazi za kawaida, bali itabadilika na kuanza kuajiri wataalamu wenye ujuzi wa kushirikiana na AI. Hata hivyo, kama ilivyo nchini India, muundo wa kazi katika vituo vya simu nchini Ufilipino hauna vyama vya wafanyakazi, na hivyo kuwafanya wafanyakazi kuwa hatarini kufukuzwa kazi.
Kutokana na hali hii, serikali za nchi zote mbili zinaanza kuchukua hatua. Serikali ya India, kwa msaada kutoka Google.org na Benki ya Maendeleo ya Asia (ADB), inaongeza mafunzo ya AI kwa vijana. Ufilipino pia, ikishirikiana na IBPAP, inafanya programu za kutoa mafunzo upya katika taaluma kama data science na programming. Hata hivyo, wataalamu wanasema mafunzo haya hayatoshi, kwani soko linahitaji wataalamu wanaoweza kubuni, kutoa mafunzo, na kuendesha roboti za mazungumzo na mifumo ya AI, na sio tu watumiaji wa zana hizo.