Huenda tukashuhudia zama ambapo afya ya akili inafuatiliwa na kudhibitiwa kwa kutumia 'tatuu za kielektroniki zisizo za kudumu' zinazobandikwa kwenye ngozi, badala ya tatuu za kawaida zinazochorwa mwilini. Watafiti kutoka Chuo Kikuu cha Texas huko Austin, Marekani, wakiongozwa na Profesa Luis Sentis wa Shule ya Uhandisi, wamebuni tatuu ya usoni inayoweza kufuatilia hali ya msongo wa kiakili (mental workload). Matokeo ya utafiti huu wa kibunifu yalichapishwa jana, tarehe 29 Mei, katika jarida la kimataifa la kitaaluma liitwalo 'Device Journal'.
Kuelewa 'mzigo wa kazi wa kiakili' – yaani, kiwango cha kazi ambacho mtu anaweza kumudu bila kufikia hatua ya uchovu mkali wa ubongo unaoweza kusababisha 'burnout' – ni muhimu, na kiwango hiki hutofautiana kwa kila mtu. Hivi sasa, njia moja ya kupima hali hii ni kutumia 'Kipimo cha Mzigo wa Kazi cha NASA' (NASA Task Load Index), lakini hii ni njia inayotegemea majibu ya mtu binafsi kupitia dodoso. Njia nyingine za kisayansi zaidi, kama vile kupima mawimbi ya umeme ya ubongo (EEG) au mjongeo wa macho (EOG), huhitaji vifaa vikubwa na visivyo rahisi kutumia, kama vile kuvalia kofia maalum yenye waya nyingi au kubandika elektrodi karibu na macho.
Timu hii ya utafiti imetengeneza suluhisho la kiteknolojia: tatuu ya kielektroniki isiyo ya kudumu, isiyotumia waya, na inayoweza kusoma mawimbi ya ubongo na kupima hali ya msongo wa kiakili bila hitaji la vifaa hivyo vikubwa. Tatuu hii imeundwa kwa sensa nyembamba kama karatasi inayobandikwa kwenye ngozi na kifurushi kidogo cha betri. Kwa kuwa sensa hii hushikamana kabisa na ngozi, ina uwezo wa kunasa mawimbi ya ubongo kwa usahihi zaidi. Zaidi ya hayo, tatuu hizi zinaweza kutengenezwa maalum kwa ajili ya mtu binafsi ili kuhakikisha upokeaji bora wa mawimbi.
Katika majaribio yaliyofanywa, watafiti waliwashirikisha watu sita katika mtihani wa kumbukumbu ambao ugumu wake uliongezeka hatua kwa hatua, huku tatuu hizo za kielektroniki zikifuatilia mzigo wao wa kazi wa kiakili. Matokeo yalionyesha kuwa kadri ugumu wa mtihani ulivyoongezeka, shughuli za mawimbi ya ubongo aina ya 'theta' na 'delta' (ambayo huongezeka wakati ubongo unafanya kazi kubwa ya utambuzi) ziliongezeka, huku shughuli za mawimbi aina ya 'alpha' na 'beta' zikipungua katika muktadha wa jaribio hilo. Hii, kwa mujibu wa watafiti, inadhihirisha kuwa tatuu hiyo ya kielektroniki inaweza kutambua kwa ufanisi hali ya msongo wa kiakili.
Kwa kufunza modeli za kompyuta kutumia data zinazokusanywa na tatuu hizi, itawezekana hata kutabiri uchovu wa kiakili kabla haujatokea. Teknolojia hii pia ina faida ya kiuchumi; kifurushi cha betri kinakadiriwa kugharimu takriban dola 200 za Kimarekani (sawa na Shilingi za Kitanzania 500,000), huku kila sensa ya kutumiwa mara moja ikigharimu dola 20 (kama Shilingi 50,000). Watafiti wanaeleza kuwa hii ni gharama nafuu zaidi ikilinganishwa na vifaa vya jadi vya kupima EEG.
Lengo la timu hii ni kuendeleza tatuu hizi za kielektroniki hadi kufikia hatua ya kuwa bidhaa inayoweza kutumiwa majumbani. Ingawa kwa sasa tatuu hizi zinafanya kazi vizuri zaidi kwenye ngozi isiyo na nywele, watafiti wanapanga kutengeneza sensa ambazo zinaweza kufanya kazi hata juu ya nywele. Hii itafungua uwezekano wa kufuatilia ubongo kwa upana zaidi kwa kufunika eneo lote la kichwa.
Watafiti wanasisitiza kuwa, "Kila mtu ana kiwango chake bora cha mzigo wa kazi wa kiakili ili kufikia utendaji bora zaidi." Wanaelezea dhana ya 'cognitive Goldilocks zone' (eneo la dhahabu la utambuzi) kama hali ambapo mtu hajazidiwa na kazi wala hajisikii kuchoshwa, na hapo ndipo matokeo bora zaidi hupatikana.
Teknolojia hii inaweza kuwa na manufaa makubwa kwa watu wanaofanya kazi zenye msongo mkubwa wa kiakili na zinazohitaji umakini wa hali ya juu, kama vile waongozaji wa ndege katika viwanja vya ndege au madereva wa malori makubwa, ambapo kupoteza umakini kunaweza kusababisha ajali mbaya. Ufuatiliaji endelevu wa hali ya msongo wa kiakili unaweza kusaidia kutambua mapema nyakati ambazo mtu yuko katika hatari ya kufanya makosa na hivyo kuzuia hatari. "Njia imegunduliwa ya kufuatilia afya ya akili ya wafanyakazi kama vile tunavyofuatilia afya ya mwili," walisema watafiti. "Inaweza kutumika kazini, nyumbani, na kwingineko ili kusaidia katika usimamizi wa hali za afya ya akili."