Wanasayansi nchini Canada wamegundua mfumo wa kipekee wa kibaiolojia ambao unaweza kuwa na mchango mkubwa katika vita dhidi ya uchafuzi wa mazingira unaosababishwa na taka za plastiki. Utafiti mpya umebaini kuwepo kwa aina ya funza (lava) anayeweza kula na kumeng'enya plastiki aina ya 'polyethylene' (PE) – ambayo hutumika kutengenezea mifuko ya plastiki maarufu kama 'rambo' – na kuibadili kuwa mafuta mwilini mwake.
Utafiti huu, ulioongozwa na Profesa Brian Cason kutoka Chuo Kikuu cha Brandon na kuwasilishwa katika mkutano wa kisayansi nchini Ubelgiji, uliwalenga funza wa nondo anayeitwa 'wax worm' (Galleria mellonella). Matokeo yalikuwa ya kushangaza: takriban funza 2,000 walithibitishwa kuwa na uwezo wa kumaliza mfuko mmoja wa rambo wenye uzito wa nusu gramu ndani ya muda usiozidi saa 24.
Watafiti walitumia mbinu za kisasa za kibaiolojia na kijenetiki kufuatilia mchakato mzima. Waligundua kuwa funza huyu anapotumia plastiki, mfumo wake wa mmeng'enyo wa chakula huivunja-vunja na kuibadilisha kuwa 'fatty acids' (asidi za mafuta). Kisha, mwili wa funza huhifadhi nishati hii kama mafuta mwilini, sawa na jinsi miili ya binadamu inavyohifadhi mafuta ya ziada kutoka kwenye chakula.
Hata hivyo, utafiti umebainisha kuwa funza hawa hawawezi kuishi kwa kutegemea plastiki pekee. Funza waliolishwa plastiki tupu walikufa ndani ya siku chache na kupoteza uzito kwa kasi. Profesa Cason alieleza kuwa ili funza hawa waendelee kuwa na ufanisi katika kula plastiki na waweze kuishi kwa muda mrefu, wanahitaji kupewa lishe ya ziada kama vile sukari.
Ugunduzi huu umefungua njia mbili kuu za matumizi katika kukabiliana na taka za plastiki:
- Ufugaji wa Wingi wa Funza: Watafiti wanapendekeza kuanzisha mradi wa kufuga mamilioni ya funza hawa na kuwalisha mchanganyiko wa taka za plastiki pamoja na lishe ya ziada. Hii inaweza kuwa njia ya kibaiolojia ya kuondoa taka za plastiki huku idadi ya viumbe wanaofanya kazi hiyo ikiongezeka.
- Kutenga Kimeng'enya (Enzyme): Njia ya pili ni kutambua na kutenga kimeng'enya maalum au vimelea vilivyopo kwenye mfumo wa mmeng'enyo wa funza vinavyofanya kazi ya kuvunja plastiki. Baada ya kuvitenga, teknolojia ya kibayoteki inaweza kutumika kuvizalisha kwa wingi viwandani na kutengeneza mfumo wa kumeng'enya plastiki bila kutumia funza wenyewe.
Zaidi ya hayo, funza hawa wenyewe wanaonekana kuwa rasilimali mpya. Watafiti walibaini kuwa funza hawa wana kiwango kikubwa cha protini na wanafaa kutumika kama chakula cha wanyama, hasa samaki katika sekta ya ufugaji, na hivyo kusaidia katika kukuza uchumi wa mzunguko.