Zile fukwe za Kawe na Rainbow zilizokuwa kimbilio la wakazi wa Dar es Salaam kwa mapumziko, chakula na burudani, sasa zimebakia na simulizi ya simanzi. Mandhari ya kuvutia ya maji ya bluu sasa yamefunikwa na harufu ya taka na milima midogo ya chupa za plastiki, mifuko na mabaki ya vyakula, na kugeuza paradiso ya zamani kuwa eneo la hatari.
Janga hili si la kimazingira tu; ni anguko la kiuchumi kwa wananchi wanyonge wanaotegemea bahari. Toufiq Salmin, mvuvi wa miaka 22, anasimulia kwa uchungu jinsi nyavu zake sasa zinavyovua zaidi chupa za plastiki kuliko samaki. "Zamani tulikuwa na uhakika wa riziki. Sasa tunapoteza muda na mafuta kuvua taka," anasema. Karibu naye, Mbonile Francis, mama mjane muuza mihogo na samaki, ameshuhudia biashara yake ikiporomoka. Faida yake imeshuka kutoka Shilingi 30,000 hadi chini ya Shilingi 10,000 kwa siku kwa sababu wateja na watalii wanakimbia uchafu uliokithiri.
Hatari kubwa zaidi, hata hivyo, ni ile isiyoonekana kwa macho. Daktari Wilbroad Kyejo wa Hospitali ya Aga Khan anaonya kuwa uchafu huu ni "muuaji wa kimyakimya." Maji yaliyochafuliwa hubeba vimelea vya magonjwa hatari kama kipindupindu na homa ya ini. Zaidi ya hapo, plastiki inapovunjika na kuwa vipande vidogo (microplastics), huingia kwenye miili ya samaki. "Tunapokula samaki hawa, tunakula pia kemikali hatari zilizobeba na plastiki hizo, ambazo zinahusishwa na saratani, matatizo ya homoni, na udumavu kwa watoto," anafafanua Dkt. Kyejo.
Tatizo hili ni kubwa. Kwa mujibu wa takwimu, zaidi ya asilimia 85 ya taka baharini ni plastiki. Mashirika kama Simply Green na HUDEFO yanapaza sauti yakisema mzizi wa tatizo ni ukosefu wa uwajibikaji kutoka kwa wazalishaji. "Kampuni zinazotengeneza bidhaa za plastiki hazina mfumo wa kukusanya taka zao. Zinauza na kutelekeza jukumu la usafi kwa jamii," anasema Adriano Gesa wa Simply Green. Kuna wito mkubwa sasa wa kutekeleza sheria ya "Extended Producer Responsibility (EPR)," itakayowalazimisha wazalishaji kugharimia usimamizi wa taka za bidhaa zao.
Pamoja na giza hili, kuna miale ya matumaini. Serikali kupitia Ofisi ya Makamu wa Rais inahimiza uchumi wa mzunguko, ambapo kampuni 257 zimeanza kuchakata taka. Washirika wa maendeleo kama Ubalozi wa Uholanzi wanaunga mkono vituo vya urejelezaji. Hata hivyo, juhudi hizi ni tone katika bahari. Ili kunusuru fukwe zetu, uchumi wa wananchi, na afya ya vizazi vyetu, utekelezaji madhubuti wa Sheria ya Mazingira ya Mwaka 2004 na kuwawajibisha wazalishaji ni jambo lisilo na mjadala.