Fikiria ulimwengu ambapo mtu anaweza kupata mtoto wake wa kibaiolojia kwa kutumia seli ndogo ya ngozi yake, bila kujali umri, jinsia, au uwezo wake wa kuzaa. Ingawa inaonekana kama hadithi za kisayansi za kubuni, wanasayansi wanaoongoza duniani wanatabiri kuwa teknolojia hii ya kimapinduzi inaweza kuwa halisi katika muda wa miaka saba ijayo.
Teknolojia hii, inayojulikana kama "uundaji wa gameti nje ya mwili" (In-Vitro Gametogenesis - IVG), inalenga kutengeneza mbegu za kiume (sperm) na mayai ya kike (eggs) ndani ya maabara. Profesa Katsuhiko Hayashi kutoka Chuo Kikuu cha Osaka nchini Japan, ambaye ni mmoja wa watafiti wakuu katika fani hii, amesema anaamini lengo hili litafikiwa ndani ya miaka saba.
Teknolojia Hii Inafanyaje Kazi?
Mchakato huu wa ajabu unafanyika kwa hatua kadhaa:
- Wanasayansi huchukua seli za kawaida kutoka kwenye mwili, kama vile seli ya ngozi au damu.
- Wanazibadilisha seli hizi na kuzirudisha katika hali yake ya awali iitwayo "seli shina" (stem cell). Seli shina ni seli kuu ambazo zina uwezo wa kugeuka na kuwa aina yoyote ya seli mwilini.
- Baada ya hapo, wanasayansi huzielekeza seli hizi shina ndani ya maabara ili zikue na kukomaa na kuwa aidha mbegu za kiume au mayai ya kike.
Matumaini na Uwezekano wa Kimapinduzi
Iwapo teknolojia hii itathibitishwa kuwa salama, itafungua milango ambayo haikuwezekana hapo awali. Inaweza kutoa suluhisho kwa watu wasio na uwezo wa kuzaa kutokana na sababu mbalimbali za kiafya. Inaweza kuwapa fursa watu wenye umri mkubwa kupata watoto wa kibaiolojia.
Zaidi ya hapo, inazua uwezekano wa kinadharia kwa wapenzi wa jinsia moja kuwa na watoto wanaohusiana nao kibaiolojia. Timu ya Profesa Hayashi tayari imefanikiwa kutengeneza panya wenye "mababa" wawili wa kibaiolojia. Profesa Hayashi pia alisema ingawa ni changamoto kubwa, "kitaalamu inawezekana" kutengeneza mbegu za kiume kutoka kwenye seli za mwanamke.
Maswali Mazito ya Kimaadili
Pamoja na matumaini hayo, teknolojia hii inakuja na mjadala mzito wa kimaadili na kijamii. Kwa sasa, Shirika la Kimataifa la Utafiti wa Seli Shina (ISSCR) linapiga marufuku matumizi ya seli zilizotengenezwa maabara kwa ajili ya uzazi wa binadamu kutokana na wasiwasi wa kiusalama na kimaadili.
Mamlaka za udhibiti, kama ile ya Uingereza (HFEA), tayari zimeanza majadiliano kuhusu ni majaribio gani ya usalama yatahitajika kabla ya hata kufikiria kuidhinisha teknolojia hii kwa matumizi ya kliniki. Uwezo wa binadamu kuunda maisha kwa njia hii mpya unahitaji mjadala mpana wa kimataifa ili kuhakikisha unatumiwa kwa uwajibikaji na kwa manufaa ya ubinadamu.
Ukweli ni kwamba, sayansi inaenda kasi kuliko mijadala ya kijamii, na dunia sasa ina dirisha la takriban miaka 7 hadi 10 kujiandaa kwa mapinduzi haya makubwa katika historia ya uzazi.