Wakati wa janga la Corona (COVID-19), ilionekana kana kwamba hatari ya kufariki kutokana na saratani iliongezeka kwa wagonjwa wengi. Sasa, wanasayansi wamegundua sababu ya kutisha ya kibayolojia inayoelezea hali hii. Utafiti mpya wa kimapinduzi umeonyesha kuwa maambukizi ya virusi vya mfumo wa upumuaji, kama vile Corona na mafua ya kawaida (influenza), yana uwezo wa "kuamsha" seli za saratani zilizokuwa zimejificha na "kulala" mwilini, na hivyo kusababisha ugonjwa huo kujirudia kwa kasi na nguvu zaidi.
Utafiti huu, ulioongozwa na Profesa James DeGregori wa Shule ya Tiba ya Chuo Kikuu cha Colorado na kuchapishwa katika jarida mashuhuri la 'Nature', umetoa ushahidi wa kwanza wa moja kwa moja wa jinsi virusi hivi vinavyoweza kuwasha upya moto wa saratani.
Kuelewa 'Saratani Iliyolala'
Hata baada ya mgonjwa kutibiwa na kupona kabisa saratani kama ile ya matiti, tezi dume, au ngozi, baadhi ya seli za saratani zinaweza kubaki zimejificha na "kulala" (dormant) katika sehemu nyingine za mwili kama vile mapafu au mifupa. Seli hizi zinaweza kukaa kimya kwa miaka mingi, lakini zikiamshwa, husababisha saratani kujirudia na kusambaa (metastasis). Kwa wagonjwa waliopona saratani ya matiti, takriban 25% wapo katika hatari ya seli hizi kuamka.
Watafiti walitumia mlinganisho wa moto wa kambini kuelezea hali hii: "Seli za saratani zilizolala ni kama makaa ya moto yaliyobaki kwenye meko baada ya moto kuzimwa. Na virusi vya kupumua kama Corona ni kama upepo mkali unaokuja na kuwasha tena moto huo kwa ghafla," alisema Profesa DeGregori.
Uthibitisho Kwenye Maabara na kwa Binadamu
Katika majaribio yaliyofanywa kwa panya, wanasayansi waliweka seli za saratani ya matiti zilizolala kwenye mapafu yao na kisha kuwaambukiza virusi vya Corona au mafua. Matokeo yalikuwa ya wazi: ndani ya siku chache, seli za saratani ziliamka na kuanza kuongezeka kwa kasi, na ndani ya wiki mbili, saratani ilikuwa imesambaa.
Matokeo haya ya maabara yanathibitishwa na data za wagonjwa halisi:
- Utafiti wa UK Biobank (Uingereza): Ulichambua data za watu 500,000 na kugundua kuwa wagonjwa wa saratani waliopata Corona walikuwa na hatari karibu mara mbili zaidi ya kufariki kutokana na saratani yao, ikilinganishwa na wagonjwa wa saratani ambao hawakupata Corona.
- Utafiti wa Flatiron Health (Marekani): Ulichunguza rekodi za wagonjwa 40,000 wa saratani ya matiti na kugundua kuwa wale waliopata Corona walikuwa na uwezekano wa juu kwa 50% wa saratani yao kusambaa mapafuni.
Nini Hasa Husababisha Hili?
Watafiti waligundua kuwa si virusi vyenyewe vinavyoamsha seli za saratani. Badala yake, ni mwitikio wa kinga ya mwili dhidi ya virusi hivyo. Mwitikio huu husababisha kutolewa kwa kemikali iitwayo Interleukin-6 (IL-6), ambayo huleta uvimbe (inflammation). Kemikali hii ndiyo inayofanya kama "upepo" unaowasha makaa ya saratani.
Umuhimu kwa Wagonjwa Waliopona Saratani
Ugunduzi huu una ujumbe muhimu sana kwa watu waliowahi kuugua na kupona saratani. Unasisitiza umuhimu wa wao kuchukua tahadhari za ziada kujikinga na magonjwa ya kupumua. "Matokeo yetu yanaonyesha kuwa watu waliopona saratani wanaweza kufaidika sana kwa kuchukua hatua za kinga dhidi ya virusi vya kupumua, kama vile kupata chanjo," alisema Profesa Julio Aguirre-Ghiso, mwandishi mwenza wa utafiti.
Utafiti huu unafungua njia za matibabu mapya, ambapo dawa zilizopo zinazozuia IL-6 zinaweza kutumika kuzuia saratani kujirudia kwa wagonjwa waliopona wanaopata maambukizi ya virusi.