Kati ya ongezeko la ushindani wa kiuchumi kati ya Marekani na China, sauti zimeanza kupanda tena, zikiitaka serikali ya Marekani na makampuni yake yapitie upya utegemezi wao kwa China.
Shyam Sankar, Afisa Mkuu wa Teknolojia (CTO) wa kampuni ya Palantir, alisisitiza katika safu ya maoni ya gazeti la Wall Street Journal (WSJ) mnamo Oktoba 19 kwamba, "Marekani lazima ikomeshe utegemezi wake kwa China," na akabainisha kuwa, "Hatua ya kwanza ni kukubali kwamba utegemezi ni tatizo."
Sankar alionya kuwa, "Marekani na China tayari zimo katika hali ya vita vya kiuchumi," akisema kuwa watu wengi bado hawaelewi ukweli huo. Alikosoa vikali, akisema, "Bado kuna mameneja wengi wanaoamini ujumbe kwamba China ni nchi ya amani," na kwamba "wanapuuza ukweli."
Ukosoaji Mkubwa kwa CEO wa NVIDIA
Sankar alimkosoa moja kwa moja Jensen Huang, Mkurugenzi Mtendaji wa NVIDIA, ambaye hivi karibuni alisema, "Lejio la 'China Hawk' (Mshupavu wa China) si ishara ya heshima, bali ni aibu," na kuongeza, "Dunia inaweza kuwa 'sisi na wao' (us and them) badala ya 'sisi au wao' (us or them)." Huang alisisitiza kuwa ni muhimu kushirikiana na China.
Sankar alishambulia kauli hiyo, akisema, "Hatua ya kwanza ya kukomesha utegemezi wa China ni kukubali kwamba tuna tatizo." Aliongeza kwa lugha ya dhihaka: "Tunaweza kuendelea kuwa 'wapumbavu wenye manufaa' (useful idiots), kuwalaumu wasema kweli kuhusu China huku tukifadhili vifungo vyetu wenyewe, au tunaweza kukabili ukweli kwamba tayari tuko katikati ya vita vya kiuchumi." Ingawa hakumwita Huang 'mpumbavu' moja kwa moja, alitumia maneno yake kutoa ukosoaji wa wazi.
Huang amekuwa akipinga hatua za serikali ya Marekani za kuzuia usafirishaji wa chipu za hali ya juu nchini China. Alisema, "Vizuizi vya usafirishaji vinaweza kusababisha makampuni ya Kichina kama Huawei kuongoza viwango vya kimataifa," na alisisitiza kwamba ili teknolojia ya Marekani iwe msingi wa tasnia ya AI duniani, chipu za NVIDIA zinapaswa kutumika nchini China.
Utegemezi wa Kimuundo na Wito wa Uhuru
Sankar alipinga hoja ya Huang, akisema, "China inatumia kimkakati makampuni ya kigeni hadi itakapojihakikishia teknolojia yake yenyewe." Alieleza kuwa makampuni ya Kichina yataanza kutawala soko la kimataifa kwa bidhaa za bei nafuu, huku China ikiendelea kuzuia upatikanaji wa soko lake kwa makampuni ya kigeni. Alimalizia kwa kusema, "Jukumu haliko kwa China tu, bali pia kwa makampuni ya Marekani yaliyochangia ukuaji wa China."
Makampuni makubwa ya Marekani kama vile Apple, Tesla, Intel, GM, Procter & Gamble, na Coca-Cola yamekuwa yakifanya uwekezaji mkubwa nchini China kwa miaka mingi. Mtiririko huu wa mtaji, teknolojia, na ujuzi wa hali ya juu uliisaidia China kujitokeza kama nchi kubwa zaidi ya utengenezaji bidhaa duniani.
Wataalamu wanaeleza kuwa sababu ya makampuni haya ya Marekani kubaki China si tu kupunguza gharama za wafanyakazi, bali ni kwa sababu mfumo kamili wa ugavi (supply chain) unaohitajika kutengeneza teknolojia za hali ya juu tayari umejengwa nchini China.
Sankar anahimiza Marekani ikabili ukweli huu uso kwa uso. Alipendekeza, "Siyo lazima kusimamisha biashara kabisa na China, lakini inapaswa kujenga masoko mbadala na mifumo ya ugavi ili isiweze kuvutwa na matakwa ya Beijing."
Alionya kuwa, "Ikiwa hatutachukua hatua leo, hali itazidi kuwa mbaya," akisema kuwa watu wengi wanapuuza ukweli kutokana na maslahi yao ya kiuchumi. Sankar alihitimisha kwa onyo kali: "Mabadiliko yatakuwa machungu na safari ndefu, hasa kwa kuwa tumezoea bidhaa za bei nafuu za China, lakini bila kutambua ukweli huu, Marekani haiwezi kulinda mamlaka yake na kukabiliana na changamoto za China za kutaka kutawala."