Mshtuko mkubwa umeikumba Ulaya baada ya kubainika kuwa watoto 10 kati ya 67 waliozaliwa kwa kutumia mbegu za mwanaume mmoja wamegundulika kuwa na saratani. Inaarifiwa kuwa mwanaume huyo hakujua kuwa alikuwa na mabadiliko ya kijeni adimu alipokuwa akitoa mbegu zake.
Kulingana na shirika la habari la CNN la Marekani, mwanabiolojia Edwige Kasper kutoka Hospitali ya Chuo Kikuu cha Rouen nchini Ufaransa alitoa taarifa kuhusu kesi hii katika Kongamano la Jumuiya ya Ulaya ya Jenetiki ya Binadamu lililofanyika Italia mnamo Mei 24.
Inafahamika kuwa mtoaji mbegu huyo alikuwa na mabadiliko ya kijeni katika TP53, jeni linalozuia ukuaji wa saratani. Watu wenye mabadiliko ya TP53 wana uwezekano mkubwa wa kuwa na hali adimu ya kijeni iitwayo Li-Fraumeni syndrome, ambayo huongeza hatari ya kupata aina mbalimbali za saratani.
Kati ya mwaka 2008 na 2015, familia 46 katika nchi nane za Ulaya, ikiwa ni pamoja na Ufaransa na Ujerumani, zilipokea mbegu za mwanaume huyo na kujifungua watoto wasiopungua 67. Kwa bahati mbaya, kati ya hao, watoto 10 waligundulika kuwa na saratani kama vile uvimbe kwenye ubongo na Hodgkin lymphoma.
Watoto wengine 13 walithibitishwa kuwa na mabadiliko hayo ya kijeni, lakini hawakuwa wamepata saratani hadi sasa.
Kasper alieleza kuwa watoto hawa wana hatari kubwa ya kupata saratani na wanahitaji kufanyiwa uchunguzi wa mara kwa mara. Pia aliongeza kuwa wana uwezekano wa asilimia 50 wa kurithi mabadiliko hayo kwa watoto wao.
Wakati mbegu hizo zikitolewa katika benki ya mbegu ya 'European Sperm Bank' iliyoko Denmark, uhusiano kati ya mabadiliko ya TP53 na saratani haukuwa umegunduliwa kikamilifu. Aidha, mtoaji mwenyewe alikuwa katika hali nzuri ya afya.
Upande wa benki ya mbegu ulisema kuwa walifanya vipimo zaidi ya viwango vinavyohitajika ili kuhakikisha kuwa mtoaji hakuwa na dalili za magonjwa ya kijeni. Hata hivyo, waliongeza kuwa kuna mipaka katika vipimo vya kijeni vya kujikinga vinavyohusisha binadamu mwenye jeni 20,000.
Kufuatia tukio hili, kuna ongezeko la wito wa kuweka sheria zinazodhibiti idadi ya watoto wanaoweza kuzaliwa kutoka kwa mtoaji mmoja wa mbegu.
Nchi mbalimbali za Ulaya zina idadi tofauti ya watoto wanaoruhusiwa kuzaliwa kwa kila mtoaji. Kwa mfano, Ufaransa inaruhusu watoto 10, Denmark 12, na Ujerumani 15.
Hata hivyo, kwa ujumla, Ulaya haina sheria zinazodhibiti idadi ya watoto wanaoweza kuzaliwa kutoka kwa mtoaji mmoja.
Miaka michache iliyopita, mwanaume mmoja wa Uholanzi aliamriwa na mahakama kusitisha utoaji holela wa mbegu zake. Inakadiriwa kuwa watoto kati ya 500 na 600 walizaliwa kutokana na mbegu zake.