Licha ya vikwazo vikali vilivyowekwa na Marekani kuzuia China kupata teknolojia ya hali ya juu, imebainika kuwa vichakataji (chips) vya kisasa zaidi vya Akili Bandia (AI) kutoka kampuni ya Nvidia vinaendelea kumiminika nchini China kupitia soko kubwa la magendo. Ripoti zinaonyesha kuwa biashara hii haramu imefikia thamani ya zaidi ya Dola bilioni moja za Kimarekani katika miezi mitatu iliyopita.
Kwa mujibu wa gazeti la Financial Times, vyanzo vingi vya habari vimefichua kuwa wasambazaji wa China wameanza kuwapatia watoa huduma wa vituo vya data (data centers) nchini humo 'chips' za kisasa kabisa aina ya B200. Hizi ni 'chips' ambazo ni "ubongo" wa mifumo ya AI, na ndizo zenye nguvu zaidi kutoka Nvidia kwa sasa. Ziliwekewa marufuku ya kuuzwa China na Rais wa Marekani, Donald Trump, mwezi Mei mwaka huu. Marufuku hiyo ilijumuisha hata 'chips' za kiwango cha chini kama H20 ambazo zilitengenezwa maalum kwa ajili ya soko la China.
Vyanzo hivyo vilieleza kuwa ingawa uuzaji ni marufuku, 'chips' hizi "zinapatikana kwa urahisi katika soko la magendo la China," ambako kuna mahitaji makubwa sana. Wasambazaji katika majimbo ya Guangdong, Zhejiang, na Anhui wameripotiwa kuuza sio tu B200, bali pia 'chips' nyingine zenye nguvu kama H100 na H200.
Wataalamu wanaeleza kuwa nchi za Kusini-Mashariki mwa Asia zimekuwa njia kuu ya kupitishia 'chips' hizi kuingia China, mara nyingi kupitia makampuni hewa (shell companies) yaliyoanzishwa kwa ajili ya kazi hiyo. Kutokana na hili, Idara ya Biashara ya Marekani inaripotiwa kujadiliana kuweka vikwazo vya ziada kwa nchi kama Thailand kuanzia mwezi Septemba ili kuziba mianya hiyo.
Hadi sasa, hakuna ushahidi unaoonyesha kuwa kampuni ya Nvidia yenyewe inahusika au inafahamu kuhusu biashara hii haramu. Kampuni hiyo imetoa taarifa ikisema, "Kujenga vituo vya data kwa kutumia 'chips' za magendo ni kazi isiyo na ufanisi kiteknolojia," na kusisitiza kuwa wanatoa huduma na msaada kwa bidhaa zilizoidhinishwa rasmi pekee.
Wakati huohuo, biashara nyingine kubwa imeibuka nchini China: ukarabati na matengenezo ya 'chips' hizi za magendo. Shirika la habari la Reuters limeripoti kuwa katika jiji la Shenzhen, linalojulikana kama kitovu cha teknolojia, makampuni madogo zaidi ya kumi yamejikita katika kutengeneza 'chips' za Nvidia aina ya H100 na A100 zilizoharibika.
Kampuni moja, ambayo ina uzoefu wa miaka 15 wa kutengeneza 'chips' za michezo ya video (gaming GPUs), ilibadili mwelekeo mwishoni mwa mwaka jana na kuanza kukarabati 'chips' za AI kutokana na mahitaji makubwa. Sasa, kampuni hiyo inatengeneza takriban 'chips' 500 kwa mwezi na ina maabara maalum yenye seva 256 kwa ajili ya kuzijaribu.
Kukua kwa kasi kwa sekta hii ya ukarabati kunathibitisha kuwa kiasi kikubwa cha 'chips' za Nvidia kimefanikiwa kuingizwa China kinyemela. Inasemekana 'chips' nyingi zilizoharibika ni zile zilizotumika kwa miaka kadhaa zikifanya kazi saa 24 kwa siku, na hivyo kuhitaji matengenezo. Hali hii inaonyesha changamoto kubwa kwa sera ya Marekani ya kujaribu kuidhibiti China katika mbio za teknolojia ya AI.