Hali ya taharuki na simanzi imetanda katika Ukanda wa Maziwa Makuu baada ya waasi wa kundi la M23, wanaodaiwa kupata nguvu na uungwaji mkono kutoka nchi jirani ya Rwanda, kufanikiwa kuuteka mji wa kimkakati wa Uvira, uliopo Mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC). Tukio hili la kushtua limefanyika huku wino wa saini za makubaliano ya amani, yaliyosimamiwa na Marekani jijini Washington, ukiwa bado mbichi kabisa.
Kuanguka kwa mji wa Uvira, ambao ni kitovu muhimu cha biashara na usafirishaji katika mwambao wa Ziwa Tanganyika, kumeibua wingu zito la wasiwasi kuhusu mustakabali wa amani katika eneo hilo. Vyanzo vya kuaminika kutoka eneo la tukio vimeripoti kuwa waasi hao waliingia kwa kishindo katika viunga vya mji huo, hali iliyozua mpapatiko mkubwa na kuwafanya wakazi, vyombo vya ulinzi, na watumishi wa serikali kutimua mbio kunusuru maisha yao.
Inakadiriwa kuwa zaidi ya wananchi 30,000 wamelazimika kuyatelekeza makazi yao ndani ya wiki moja tu, huku wimbi kubwa la wakimbizi likimiminika kuelekea nchi jirani ya Burundi. Ofisa mmoja wa utawala nchini Burundi, akizungumza kwa sharti la kutotajwa jina, ameliambia shirika la habari la AFP kuwa hali ni mbaya, huku wakipokea wastani wa watu 8,000 kila siku katika siku mbili mfululizo. "Hawa ndugu zetu wa Kongo wamefika mikono mitupu, wakiwa wamechoka na kukata tamaa. Hatuna chakula cha kutosha wala dawa za kuwahudumia; tunahitaji msaada wa dharura," alilalamika ofisa huyo, kauli ambayo imethibitishwa pia na Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Wakimbizi (UNHCR).
Tukio hili ni pigo kubwa kwa jitihada za kidiplomasia za Rais wa Marekani, Donald Trump, ambaye hivi karibuni alijigamba kuwa makubaliano aliyoyasimamia kati ya Rais wa DRC, Félix Tshisekedi na Rais wa Rwanda, Paul Kagame, yalikuwa ni "muujiza." Mkataba huo, uliotiwa saini Disemba 4, ulilenga si tu kumaliza uhasama wa miongo mitatu, bali pia kufungua milango ya kiuchumi kwa kuhakikisha usalama wa madini adimu yanayohitajika kwa ulafi na viwanda vya teknolojia vya Marekani.
Wadadisi wa mambo ya kisiasa wanahoji, ikiwa M23 wameweza kuteka Uvira, miezi michache baada ya operesheni zao zilizotikisa miji mikubwa kama Goma na Bukavu, je, makubaliano ya Washington yana maana gani tena? Kwa Tanzania, ambayo inapakana na DRC kupitia Ziwa Tanganyika mkoani Kigoma, machafuko haya yanaonekana kama "pilipili usiyoila inakuwashia," kwani kuyumba kwa usalama Uvira kunaathiri moja kwa moja biashara ya mipakani na usalama wa ziwani.
Eneo la Mashariki mwa Kongo limekuwa likifanana na kidonda ndugu kwa zaidi ya miaka 30, likiwa na utajiri mkubwa wa rasilimali lakini likigubikwa na damu na machozi. Wakati jumuiya ya kimataifa ikitafakari hatua ya kuchukua, wananchi wa Uvira wanasalia kuwa wahanga wakuu, wakihangaika kati ya milima na ziwa, wakitafuta mahali salama pa kuilaza mbavu. Je, huu ndio mwisho wa "muujiza" wa Washington, au kuna karata nyingine ya kidiplomasia itachezwa? Muda ndio utakaosema.