Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC) na jirani yake Rwanda zimefikia makubaliano muhimu ya kuandaa rasimu ya mkataba wa amani ifikapo tarehe 2 Mei, ambapo nchi zote mbili zimeahidi kusitisha kutoa msaada wa kijeshi kwa makundi yenye silaha yanayohasimiana. Taarifa hii iliripotiwa na kituo cha habari cha Al Jazeera mnamo tarehe 26 Aprili, kufuatia mkutano uliofanyika jijini Washington D.C., Marekani.
Mawaziri wa Mambo ya Nje, Thérèse Kayikwamba Wagner wa DRC na Olivier Nduhungirehe wa Rwanda, walitia saini tamko la pamoja siku ya tarehe 25 Aprili chini ya uangalizi wa afisa mwandamizi wa serikali ya Marekani. Katika tamko hilo, nchi hizo mbili zilisisitiza kuheshimiana kwa mamlaka (uhuru wa kujitawala) na zikaahidi kusitisha msaada wote wa kijeshi kwa kile kilichoitwa "makundi yenye silaha yasiyo ya kiserikali". Hata hivyo, ripoti zinaonyesha kuwa tamko hilo halikulitaja moja kwa moja kundi la waasi la M23, linaloundwa na wapiganaji wa kabila la Watutsi na linalodhibiti maeneo mashariki mwa DRC.
Pamoja na ahadi hizo za kiusalama, tamko hilo pia lilielezea matarajio ya uwekezaji mkubwa kutoka kwa serikali ya Marekani na sekta binafsi katika sekta za nishati ya umeme inayotokana na maji (hydropower) na uchimbaji madini katika nchi hizo mbili – sekta ambazo kwa sasa zina ushawishi mkubwa wa uwekezaji kutoka China. Afisa mwandamizi wa Marekani aliyeshuhudia utiaji saini huo alinukuliwa akisema, "Amani endelevu katika eneo hili itafungua milango kwa uwekezaji mkubwa zaidi kutoka Marekani na nchi za Magharibi, na kuleta fursa za kiuchumi na ustawi."
Makubaliano haya yanakuja kama sehemu ya juhudi za kidiplomasia zinazolenga kumaliza ghasia za muda mrefu mashariki mwa DRC. Yamefikiwa siku mbili tu baada ya serikali ya DRC na makundi ya waasi, ikiwemo M23, kutoa tamko la pamoja la kukubali kufanya juhudi za kusitisha mapigano chini ya upatanishi wa Qatar. Aidha, hivi karibuni, mjumbe maalum wa Marekani anayeshughulikia masuala ya Afrika alizitembelea nchi hizo mbili, akihimiza Rwanda kusitisha msaada kwa M23 na kuondoa vikosi vyake.
Licha ya hatua hiyo inayoonekana kuwa ya matumaini, shirika la habari la AFP lilibainisha kuwa hali ya kutoaminiana kati ya DRC na Rwanda bado ni kubwa. Hii ilidhihirika wakati wa hafla ya kutia saini ambapo mawaziri hao hawakupeana mikono, jambo linalotia shaka iwapo makubaliano hayo yataleta suluhu la kweli.
Eneo la mashariki mwa DRC, lenye utajiri mkubwa wa madini muhimu kama shaba, coltan, kobalti, na lithiamu, limekumbwa na ukosefu wa utulivu kwa miaka mingi kutokana na uwepo wa zaidi ya makundi 100 yenye silaha, likiwemo M23. Kundi la M23, linaloshutumiwa vikali na DRC, Marekani, na Umoja wa Mataifa kwa kupata msaada kutoka Rwanda (japo Rwanda inakanusha), limekuwa likifanya mashambulizi makubwa. Hivi karibuni, liliripotiwa kuteka mji mkuu wa jimbo la Kivu Kaskazini, Goma, na baadaye mji mkuu wa jimbo la Kivu Kusini, Bukavu.
Mapigano hayo yamesababisha maafa makubwa. Kwa mujibu wa serikali ya DRC na Umoja wa Mataifa, takriban watu 7,000, wakiwemo raia, wameuawa katika mchakato huo, huku takriban watu 3,000 wakipoteza maisha katika eneo la Goma pekee. Zaidi ya watu milioni moja wamekimbia makazi yao na kuwa wakimbizi wa ndani kutokana na ghasia hizo.