Janga kubwa limetokea katika bandari moja muhimu ya Iran, likisababisha vifo na majeraha kwa mamia ya watu, sambamba na uharibifu mkubwa wa mali. Mlipuko huo wa kutisha umefuatia tukio la ghafla lililotokea mchana katika moja ya vituo vikuu vya shughuli za kiuchumi nchini humo.
Mlipuko huo mkubwa ulitokea katika bandari ya Shahid Rajaee iliyoko katika mji wa Bandar Abbas, kusini mwa Iran, mchana wa tarehe 26 Aprili. Bandari hii ina umuhimu mkubwa sana kwa uchumi wa Iran na usafirishaji wa kimataifa, kwani ndiyo kituo kikuu cha kupakia makontena nchini humo na ipo karibu na Lango Bahari la Hormuz, njia muhimu ya biashara ya mafuta duniani.
Kwa mujibu wa taarifa za awali za maafisa wa Iran, mlipuko huo umesababisha vifo vya watu wasiopungua wanane (8) na kujeruhi wengine zaidi ya mia saba na hamsini (750). Idadi hizi zilitolewa na Waziri wa Mambo ya Ndani wa Iran, Bwana Eskandar Momeni, lakini kuna hofu kuwa idadi halisi ya wahanga, hasa majeruhi, inaweza kuongezeka kutokana na ukubwa wa tukio na idadi ya watu wanaofanya kazi au kuwepo bandarini kwa wakati mmoja.
Ukubwa wa mlipuko huo ulidhihirika wazi kwa jinsi ulivyoathiri maeneo ya jirani. Mashuhuda waliripoti kuona madirisha ya majengo yaliyokuwa umbali wa kilomita kadhaa kutoka bandarini yakivunjika vipande vipande kutokana na nguvu ya mlipuko. Pia, picha zilizosambaa mitandaoni zilionyesha wingu kubwa linalofanana na uyoga (mushroom cloud) likipaa angani baada ya mlipuko, ikionyesha kuwa nguvu ya mlipuko huo ilikuwa kubwa mno.
Chanzo halisi cha mlipuko huu bado hakijulikani na kimezua sintofahamu na maswali mengi. Ripoti za awali kutoka kwa mamlaka zilisema mlipuko ulianzia kwenye kulipuka kwa makontena kadhaa bandarini. Hata hivyo, baadaye kulikuwa na ripoti tofauti kuhusu chanzo. Shirika la habari la Tasnim liliripoti kuwa mlipuko ulitokana na tanki la mafuta, lakini Kampuni ya Kitaifa ya Mafuta ya Iran ilikanusha hili, ikieleza kuwa mlipuko haukuathiri miundombinu yao ya mafuta na shughuli zao zinaendelea kama kawaida. Ripoti nyingine, ikinukuu kampuni ya usalama wa baharini ya Ambrey, ilidai kuwa mlipuko unaweza kuhusishwa na utunzaji usiofaa wa mafuta maalumu (solid fuel) yanayodaiwa kuwa yalikusudiwa kutumika katika makombora ya balistiki ya Iran. Shirika la habari la serikali IRNA, likinukuu maafisa wa Forodha, lilisema chanzo kinaweza kuwa ni mlipuko wa "kemikali hatarishi na vitu vingine hatari" vilivyokuwa vimehifadhiwa bandarini. Tofauti hizi za ripoti zinaashiria ugumu wa kubaini chanzo halisi haraka.
Ni jambo la kutajwa kuwa mlipuko huu ulitokea mchana wa tarehe 26 Aprili, siku ambayo Iran ilikuwa ikianza raundi ya tatu ya mazungumzo muhimu ya nyuklia na Marekani nchini Oman. Ingawa hakuna uhusiano wa moja kwa moja ulioanzishwa, kutokea kwa tukio hili la maafa wakati huo huo kunaongeza utata katika hali tete ya kisiasa na kiusalama ya eneo hilo.
Bandari ya Shahid Rajaee ni moja ya nguzo muhimu za kiuchumi za Iran, ikiwa na uwezo mkubwa wa kushughulikia mizigo ya kimataifa na pia ina matanki mengi ya kuhifadhia mafuta na vituo vya kemikali. Bandari hii iliwahi pia kukumbwa na shambulio la mtandao (cyberattack) mwaka 2020, ambalo lilisababisha usumbufu mkubwa, na vyombo vya habari vya Magharibi vilidai shambulio hilo lilihusishwa na Israel.
Wizara ya Mambo ya Ndani ya Iran imetangaza kuanzisha uchunguzi wa kina ili kubaini sababu ya msingi ya mlipuko huu mbaya. Rais wa Iran, Mheshimiwa Masoud Pezeshkian, ametoa salamu za rambirambi kwa familia zilizopoteza wapendwa wao na kuwaombea majeruhi wote wapone haraka. Baadhi ya wachambuzi wanahoji kuwa matukio ya ajali za viwandani yanaweza kuhusishwa na hali ya miundombinu kuzeeka nchini Iran na ugumu wa kufanya matengenezo ya kutosha, hasa kutokana na athari za vikwazo vya kimataifa vinavyofanya iwe vigumu kupata vipuri na teknolojia za kisasa. Hata hivyo, chanzo kamili cha mlipuko huu bado kinasubiri matokeo ya uchunguzi rasmi.