Serikali ya Donald Trump imeanza rasmi kuvunja Shirika la Maendeleo ya Kimataifa la Marekani (USAID), hatua ambayo imeibua athari kubwa kwa kampuni za kibinafsi na mashirika yasiyo ya kiserikali (NGOs) yaliyokuwa na mikataba na USAID. Hatua hiyo inatishia kupoteza mamia ya maelfu ya ajira huku baadhi ya mashirika yakianza mchakato wa kupunguza wafanyakazi.
Kwa mujibu wa ripoti ya Washington Post mnamo tarehe 6 Februari, wachumi wameonya kuwa kufutwa kwa USAID kutasababisha kupungua kwa ajira kwa kiwango kikubwa katika wiki zijazo, jambo ambalo linaweza kudhoofisha soko la ajira nchini Marekani.
Katika majimbo kama North Carolina, Austin, na West Virginia, wafanyakazi wa mkataba tayari wameachishwa kazi, huku vituo vya afya vya jamii vikilazimika kuwaweka baadhi ya wafanyakazi kwenye likizo isiyolipwa. Katika jimbo la Maine, fedha za serikali ya shirikisho zimechelewa, na mashirika mengine yanakabiliwa na changamoto kubwa za kifedha.
Kwa mujibu wa taasisi ya Brookings Institution, zaidi ya watu milioni 7.5 nchini Marekani wanahusishwa moja kwa moja na ajira zinazotokana na mikataba ya serikali. Kati ya hao, wengi tayari wamepoteza ajira zao kutokana na ucheleweshaji wa ufadhili wa shirikisho.
USAID Kupunguzwa kwa Wafanyakazi Karibu Wote
Gazeti la New York Times liliripoti kuwa Trump anapanga kubakiza wafanyakazi 290 pekee kati ya zaidi ya wafanyakazi 10,000 wa USAID. Wafanyakazi waliobaki watajikita zaidi katika huduma za afya na misaada ya kibinadamu, huku Afrika ikipokea wafanyakazi 12 na Asia ikipokea 9 pekee.
Katika juhudi za kupunguza ukubwa wa serikali, Ikulu ya White House ilitangaza kuwa zaidi ya wafanyakazi 40,000 wa serikali walikuwa wameomba kujiuzulu kwa hiari. Hata hivyo, ikionekana kuwa idadi hiyo haitoshi, serikali imeonya kuwa huenda ikalazimika kutekeleza kufutwa kwa kazi kwa lazima.
Uamuzi huu umeibua changamoto za kisheria, na mahakama ya shirikisho mjini Boston, Massachusetts, ikitoa agizo la muda la kusimamisha mchakato wa kujiuzulu kwa hiari hadi tarehe 10 Februari.
Kampuni za Maendeleo Zaanza Kupunguza Wafanyakazi
Kampuni za maendeleo za kimataifa zilizoathiriwa moja kwa moja na uamuzi wa kufutwa kwa USAID zimeanza kupunguza idadi kubwa ya wafanyakazi.
Chemonics International, kampuni yenye makao yake makuu Washington, DC, ililazimika kuacha kazi zaidi ya wafanyakazi 600 kufuatia agizo la serikali la kusitisha miradi yote iliyofadhiliwa na USAID. Kampuni ya DAI Global, iliyoko Bethesda, Maryland, imepunguza takriban 70% ya wafanyakazi wake, sawa na watu 400.
Wachumi wanasema athari za kupotea kwa ajira katika sekta ya kimataifa ya maendeleo, mazingira, na mabadiliko ya tabianchi zitaonekana zaidi katika miezi ijayo. Julia Pollak, mchumi mkuu wa ZipRecruiter, alisema: "Wafanyakazi wa mkataba wa serikali hawapati mishahara yao hadi Septemba kama wale wa serikali kuu. Wanakabiliwa na hali ngumu zaidi, hasa wale wanaofanya kazi katika usimamizi wa programu na taarifa."
Athari za Uchumi Mpana
Wachumi wameeleza kuwa hatua ya Trump ya kupunguza bajeti ya serikali, kuongeza ushuru, na kufukuza wahamiaji haramu inaweza kubadilisha hali ya uchumi kwa kasi kubwa.
Harry Holzer, profesa katika Chuo Kikuu cha Georgetown na mchumi wa zamani wa Wizara ya Kazi, alisema: "Bajeti inavyopunguzwa kwa haraka hivi, mashirika ya mikataba ya serikali yako hatarini. Hii inamaanisha kuwa miradi ya afya inasitishwa, na maelfu ya wafanyakazi wanakosa uhakika wa ajira zao."
Terry Clower, mkurugenzi wa Kituo cha Uchambuzi wa Mikoa katika Chuo Kikuu cha George Mason, alisema: "Kwa kila ajira tano za serikali zinazopotea, ajira mbili zaidi hupotea moja kwa moja katika uchumi wa kitaifa. Mtafiti wa maabara ya chuo kikuu akikosa ufadhili, anapoteza kazi, na matumizi ya familia yake yanapungua, jambo ambalo linaathiri sekta nyingine za uchumi."
Ripoti ya Washington Post ilionyesha kuwa Trump alisaini maagizo kadhaa ya kiutawala siku ya kwanza ya urais wake, ikiwemo kusitisha bajeti ya nishati safi iliyokuwa imetolewa na utawala wa Biden. Licha ya uwezekano wa kurejesha bajeti hiyo baada ya ukaguzi wa siku 90, hali ya sintofahamu tayari imeathiri mashirika mengi, hasa yale ya kati na madogo.