Mtandao wa Watetezi wa Haki za Binadamu Tanzania (THRDC) umebainisha athari tisa zinazotokana na uamuzi wa Rais wa Marekani, Donald Trump, kusitisha msaada wa Shirika la Maendeleo la Kimataifa la Marekani (USAID). Hatua hiyo imesababisha madhara makubwa kwa mashirika ya kijamii, idara za serikali, na wanufaika wa miradi inayotegemea ufadhili huo, huku THRDC ikitoa wito wa kuwekwa mikakati madhubuti ya kupunguza athari hizo.
Kwa mujibu wa uchambuzi wa kurasa saba uliofanywa na Mratibu wa THRDC, Onesmo Olengurumwa, kusitishwa ghafla kwa msaada huo tayari kumeathiri mashirika yaliyokuwa yakitegemea kwa asilimia 100 fedha za USAID. Mashirika mengi yamepunguza wafanyakazi wake, miradi kusimama, na baadhi ya wanufaika kupoteza fursa muhimu.
Olengurumwa alibainisha athari hizo kuu tisa:
- Kupoteza Ajira
- Mashirika mengi yalilazimika kuwaachisha kazi wafanyakazi wao kutokana na ukosefu wa fedha za kuendesha shughuli. Maelfu ya Watanzania waliopoteza ajira sasa wanakabiliwa na changamoto za kifedha.
- Kusitishwa kwa Miradi
- Miradi mingi ilisitishwa kabla ya kukamilika, hali iliyosababisha athari kubwa kwa wanufaika, hususan makundi yaliyo hatarini kama watoto waliokuwa wakisaidiwa kielimu, wanawake, wazee, watu wenye ulemavu, na watu wanaoishi na VVU/UKIMWI.
- Migogoro ya Kimkataba
- Mashirika yaliyoathirika yanakabiliwa na migogoro na washauri wa miradi pamoja na watoa huduma waliokuwa wameingia mikataba ya utekelezaji wa miradi hiyo.
- Kupungua kwa Mapato ya Serikali
- Serikali inapoteza mapato yaliyotokana na kodi ya ajira na mzunguko wa fedha katika uchumi, jambo ambalo linasababisha mtikisiko wa kiuchumi.
- Mdororo wa Sekta ya Asasi za Kiraia
- Ufadhili wa USAID ulikuwa na mchango mkubwa katika kukuza ajira, maendeleo, na fedha za kigeni kupitia asasi za kiraia. Kusitishwa kwake kutapunguza mchango wa sekta hiyo katika uchumi wa taifa.
- Upotevu wa Ufadhili wa Dola Bilioni Tatu
- Tanzania ilikuwa ikipokea takriban dola bilioni tatu kila mwaka kutoka misaada ya Marekani. Fedha hizi zilikuwa zikisaidia mashirika ya kiraia, idara za serikali, na makampuni binafsi nchini.
- Kupungua kwa Dola za Marekani Nchini
- Kusitishwa kwa ufadhili wa USAID kutaathiri mzunguko wa fedha za kigeni nchini, hali inayoweza kusababisha upungufu wa dola katika soko la fedha.
- Kusimama kwa Miradi ya Maendeleo ya 2024
- Takriban dola milioni 500 zilizotengwa kwa miradi ya mashirika ya kiraia na maendeleo mwaka 2024 zilibaki zimeganda, zikisubiri maelekezo mapya kutoka kwa serikali ya Trump.
- Athari kwa Wanufaika wa Elimu na Afya
- Watoto waliokuwa wakipata ufadhili wa masomo, vituo vya hifadhi salama, na miradi ya afya imeathirika, huku baadhi ya wanufaika wakikosa huduma muhimu.
Kwa mujibu wa THRDC, mwaka 2023 Tanzania ilipokea dola milioni 630 (sawa na Sh trilioni 1.61) kutoka USAID, ikiiweka miongoni mwa nchi 20 zilizoongoza kwa misaada duniani, ikiwa nafasi ya 10 Afrika. Kusitishwa kwa misaada hii ni pigo kubwa kwa miradi ya maendeleo na maisha ya maelfu ya Watanzania.
Olengurumwa ametoa wito kwa serikali na wadau wa maendeleo kuweka mikakati ya kukabiliana na athari hizo ili kupunguza madhara kwa jamii zinazotegemea misaada hiyo.