Katika wakati ambapo usalama wa Ulaya unazidi kuhojiwa kutokana na msimamo wa Marekani chini ya utawala wa Donald Trump, Rais wa Ufaransa Emmanuel Macron amefichua mpango kabambe wa kuimarisha uwezo wa nyuklia wa nchi yake. Hatua hii inachochea mjadala kuhusu uwezekano wa Ulaya kujitegemea kwa ulinzi wa nyuklia, bila kutegemea "mwavuli wa nyuklia" wa Marekani.
Kwa mujibu wa ripoti za vyombo vya habari kama Le Monde na The Wall Street Journal (WSJ), Macron alitangaza uwekezaji wa euro bilioni 1.6 (takriban TZS trilioni 4.5) katika kituo cha kijeshi cha Luxeuil-Saint-Sauveur, kilichoko kaskazini-mashariki mwa Ufaransa. Kituo hiki kitakuwa msingi wa programu ya kuzuia mashambulizi ya nyuklia ya Ufaransa.
Katika mpango wake, Macron alifichua kuwa Ufaransa itaongeza ndege 40 za kivita aina ya Rafale ifikapo mwaka 2035. Ndege hizi, zinazotengenezwa na kampuni ya Dassault Aviation, zina uwezo wa kubeba makombora ya nyuklia. Toleo jipya la ndege hizo litawezeshwa kubeba makombora mapya ya masafa marefu yanayoweza kufika umbali wa kilomita 960 – mara mbili ya uwezo wa sasa.
Akizungumza katika hafla hiyo, Macron alieleza kuwa kituo hicho cha kijeshi kina umuhimu mkubwa kwa ulinzi wa anga wa Jumuiya ya Kujihami ya NATO, na pia katika mkakati wa kuzuia mashambulizi ya nyuklia. Alitangaza kuwa ifikapo mwaka 2030, Ufaransa itaongeza wanajeshi na raia wapatao 2,000 katika kituo hicho.
"Ulaya lazima iendelee kujihami na kujitayarisha, kwa sababu hatuwezi kutabiri nini kitatokea siku za usoni," alisema Macron. Aliongeza kuwa Ufaransa itaendelea kuiunga mkono Ukraine dhidi ya uvamizi wa Urusi.
Tangazo hili linakuja wakati ambapo Friedrich Merz, kiongozi wa chama cha CDU nchini Ujerumani na mgombea mkuu wa ukansela, ameendelea kushinikiza mazungumzo kuhusu "mwavuli wa nyuklia wa Ulaya." Akizungumza na gazeti la Bild, Merz alisema kuwa pendekezo kama hilo lilishawahi kutolewa na Rais wa zamani wa Ufaransa Charles de Gaulle miaka ya 1960, na sasa ni wakati mwafaka kwa Ujerumani kulijadili bila hofu.
Kwa miongo kadhaa, Ulaya imekuwa ikitegemea ulinzi wa nyuklia wa Marekani kupitia NATO. Hata hivyo, msimamo wa Trump kuhusu ushirikiano wa NATO umewafanya viongozi wa Ulaya kutafuta mbinu mbadala, ikiwa ni pamoja na kushirikiana na Ufaransa na Uingereza katika mipango ya nyuklia.
Kwa mujibu wa WSJ, mataifa kama Poland, Lithuania, na Latvia tayari yameonyesha nia ya kushiriki katika mpango wa Ufaransa wa kuunda mwavuli wa nyuklia wa Ulaya. Hata hivyo, wachambuzi wanahoji kama idadi ya silaha za nyuklia za Ufaransa – zinazokadiriwa kuwa 300 – zinatosha kwa ulinzi wa bara zima la Ulaya, hasa ikilinganishwa na Marekani yenye silaha 3,748 au Urusi yenye silaha 5,580, kwa mujibu wa takwimu za Financial Times (FT).
Mjadala kuhusu ulinzi wa nyuklia wa Ulaya unaendelea kushika kasi, huku nchi nyingi zikihofia mustakabali wa usalama wao katika mazingira yanayobadilika haraka duniani.