Baada ya Rais wa Marekani, Donald Trump, kuashiria kuwa Marekani inaweza kupunguza jukumu lake katika ulinzi wa Ulaya, viongozi wa bara hilo wameanza kujadili uwezekano wa kuanzisha mfumo wao wa kujihami kwa silaha za nyuklia bila kutegemea Marekani.
Kwa mujibu wa Politico Europe mnamo Februari 21, Friedrich Merz, mgombea wa uwaziri mkuu wa Ujerumani kutoka muungano wa vyama vya kihafidhina (CDU/CSU), amesema kuwa Ulaya inapaswa kutafuta njia mbadala za kujilinda iwapo Marekani itaondoa ulinzi wake kupitia NATO.
Ujerumani, pamoja na Italia, Uholanzi, na Ubelgiji, ni sehemu ya mpango wa NATO wa "kushirikiana silaha za nyuklia," ambapo Marekani huhifadhi silaha zake za nyuklia katika nchi hizi kwa madhumuni ya ulinzi wa pamoja. Hata hivyo, kauli ya Merz inaashiria kuwa Ulaya inapaswa kuanza kujitegemea zaidi katika ulinzi wa nyuklia.
Katika mahojiano na kituo cha habari cha Ujerumani ZDF, Merz alisema, "Lazima tuwe tayari kwa uwezekano kwamba Trump hatatoa tena dhamana ya ulinzi wa NATO bila masharti. Ni muhimu kwa Ulaya kujitahidi kuimarisha uwezo wake wa kujihami."
Aliongeza kuwa ni wakati mwafaka kwa Ulaya, hasa mataifa yenye nguvu kama Uingereza na Ufaransa, kujadili mfumo wa pamoja wa kushirikiana uwezo wa nyuklia au angalau kuhakikisha kuwa ulinzi wa nyuklia wa mataifa haya mawili unaweza kutumika kwa usalama wa bara zima.
Ugeuzi Mkubwa wa Sera ya Ulinzi ya Ujerumani
Kauli hii inaonyesha mabadiliko makubwa katika msimamo wa Ujerumani, ambayo kwa muda mrefu imekuwa ikikataa pendekezo la Ufaransa la kuunda mfumo wa nyuklia wa Ulaya.
Mnamo 2007, Rais wa zamani wa Ufaransa, Nicolas Sarkozy, alipendekeza mpango wa kushirikiana kwa silaha za nyuklia kati ya Ufaransa na Ujerumani, lakini Kansela wa wakati huo, Angela Merkel, alikataa wazo hilo kwa kuhofia kuvuruga uhusiano wa Ujerumani na Marekani.
Hata hivyo, msimamo huu umeanza kubadilika tangu kurejea kwa Trump madarakani, huku akiendelea kukosoa kile anachokiita "mzigo wa ulinzi wa bure" kwa Ulaya kupitia NATO.
Hivi karibuni, Waziri wa Ulinzi wa Marekani, Pete Hegseth, alidokeza uwezekano wa kupunguza uwepo wa wanajeshi wa Marekani barani Ulaya katika kipindi cha miaka 5 hadi 15 ijayo, hali inayozua wasiwasi kuhusu hatima ya NATO na ulinzi wa bara hilo.
France Yapongeza Mabadiliko ya Sera ya Ujerumani
Tangu mwaka 2020, Rais wa Ufaransa Emmanuel Macron amekuwa akihimiza Ulaya kuimarisha "uhuru wake wa kimkakati" na kutegemea zaidi mfumo wake wa ulinzi wa nyuklia.
Taarifa kutoka Ikulu ya Elysee ilisema kuwa kauli ya Merz ni "mwitikio wa moja kwa moja" kwa mpango wa Ufaransa wa kuanzisha mjadala wa Ulaya kuhusu ulinzi wa nyuklia.
Afisa mmoja wa serikali ya Ufaransa alisema kuwa "kwa miongo kadhaa, hatukuwahi kufikiria kuwa Ujerumani ingekubali wazo hili, lakini sasa inaonekana kuwa muda umefika kwa Ulaya kujihami yenyewe."
Uingereza Yapokea Wazo kwa Tahadhari
Uingereza pia imeonyesha nia ya kushiriki katika mjadala wa kuimarisha ulinzi wa nyuklia wa Ulaya.
Mwenyekiti wa Kamati ya Ulinzi katika Bunge la Uingereza, Tan Dhesi, alisema, "Kwa kuzingatia uwezekano wa Marekani kupunguza ushawishi wake barani Ulaya, huu ni wakati muafaka kwa bara hili kujihami kwa kutumia rasilimali zake."
Hata hivyo, wachambuzi wanasema kuwa mfumo wa nyuklia wa Uingereza umeunganishwa kwa karibu sana na Marekani, hali inayoweza kufanya iwe vigumu kwa nchi hiyo kushiriki kikamilifu katika mpango wa nyuklia wa Ulaya.
Je, Ulaya Inaweza Kujitegemea?
Wachambuzi wa masuala ya ulinzi wanasema kuwa ingawa Ufaransa na Uingereza zina silaha za nyuklia, kuunda mfumo wa pamoja wa ulinzi utahitaji maamuzi makubwa ya kisiasa na marekebisho ya kimkakati.
Héloïse Fayet, mtafiti kutoka French Institute of International Relations, alisema kuwa "Ufaransa na Ujerumani zinapaswa kuchukua hatua za haraka za kisiasa kuhusu suala hili. Kusubiri hadi Ulaya iwe katika hatari kutakuwa kuchelewa mno."
Kwa sasa, mjadala huu unaonekana kuwa mwanzo wa mageuzi makubwa katika sera za ulinzi za Ulaya, huku mataifa ya bara hilo yakitathmini jinsi ya kujihami ikiwa Marekani itapunguza msaada wake wa kijeshi kwa NATO.