Wakati Watanzania tukiendelea kujivunia amani na utulivu unaotuwezesha kuzalisha chakula mashambani, hali ni tofauti kabisa kwa ndugu zetu wa Kaskazini mwa Nigeria. Taifa hilo, ambalo ni 'Jitu la Uchumi' barani Afrika, sasa linapiga magoti mbele ya adui asiyeonekana kwa macho lakini anayeua kimya kimya—Njaa.
Shirika la Mpango wa Chakula Duniani (WFP) la Umoja wa Mataifa, limetoa tahadhari nzito na ya kutisha siku ya tarehe 25. Ripoti hiyo inabainisha kuwa eneo la Kaskazini mwa Nigeria linakabiliwa na uhaba mkubwa wa chakula kuwahi kutokea katika historia yake ya hivi karibuni, huku makadirio yakionyesha kuwa ifikapo mwaka 2026, watu milioni 35 watakuwa katika hatari kubwa ya kukosa chakula.
Hesabu za Kutisha: Nusu ya Watanzania Hatarini?
Ili kuelewa ukubwa wa tatizo hili kwa jicho la nyumbani, idadi ya watu milioni 35 ni zaidi ya nusu ya idadi ya Watanzania wote. Watu hawa wanakabiliwa na kile kinachoitwa "Uhaba mkubwa wa chakula" (Severe food insecurity).
Hali ni mbaya zaidi katika jimbo la Borno, eneo ambalo limekuwa kitovu cha machafuko kwa muda mrefu. WFP inakadiria kuwa wakazi wapatao 15,000 katika jimbo hilo wako hatarini kufa kwa njaa (Famine level) ikiwa hatua za haraka hazitachukuliwa. Sababu kuu si ukame pekee, bali ni vita na machafuko ambayo yamefanya kilimo kuwa shughuli ya kujiua.
Bunduki Zazima Jembe: Mzizi wa Tatizo
"Kaskazini mwa Nigeria inapitia kipindi kigumu zaidi cha njaa katika muongo mmoja uliopita," ilisema taarifa ya WFP. "Jamii za wakulima vijijini ndizo zilizoathirika zaidi. Mashambulizi ya mara kwa mara kutoka kwa makundi yenye silaha yamewafanya wakulima washindwe kukanyaga mashambani mwao."
Tangu mwaka 2009, eneo la Kaskazini-Mashariki mwa Nigeria limekuwa uwanja wa vita kati ya serikali na kundi la kigaidi la Boko Haram pamoja na washirika wao wa ISWAP (Islamic State West Africa Province). Vita hivi vya miaka 16 vimegharimu maisha ya watu zaidi ya 40,000 na kusababisha zaidi ya watu milioni 2 kukimbia makazi yao—idadi ambayo ni sawa na wakazi wote wa jiji la Mwanza na Arusha wakiwa wakimbizi ndani ya nchi yao.
Wimbi la Utekaji: Hofu Yatawala
Mbali na njaa, usalama wa raia umepungua kwa kiwango cha kutisha. Magharibi na Kaskazini mwa nchi hiyo, makundi ya wahalifu wanaojulikana kama 'Bandits' wamegeuza utekaji nyara kuwa biashara ya kutafuta pesa (ransom).
Wiki hii pekee, matukio ya utekaji yamefuatana kama mnyororo:
1. Usiku wa Kuamkia Leo: Katika kijiji cha Isapa, jimbo la Kwara, wanawake na watoto 10 wametekwa nyara na watu wasiojulikana.
2. Shule ya Sekondari: Tarehe 17 mwezi huu, wanafunzi wa kike 25 (Waislamu) walitekwa katika shule moja jimbo la Kebbi, ingawa mmoja alifanikiwa kutoroka.
3. Kanisani: Siku iliyofuata, waumini 38 walitekwa wakiwa katikati ya ibada jimbo la Kwara.
4. Shule ya Kikatoliki: Tarehe 21, katika tukio la kusikitisha zaidi jimbo la Niger, wanafunzi 303 na walimu 12 walitekwa. Inaripotiwa kuwa 50 kati yao wamefanikiwa kutoroka, lakini wengine bado wanashikiliwa.
Funzo kwa Afrika Mashariki
Hali hii ya Nigeria inatukumbusha sisi Watanzania umuhimu wa kulinda amani yetu kwa gharama yoyote. Wakati wakulima wa Iringa, Mbeya na Morogoro wakiendelea na uzalishaji, wenzao wa Nigeria wameacha jembe na kukimbia bunduki, matokeo yake ni njaa inayoangamiza kizazi. WFP inatoa wito kwa jumuiya ya kimataifa kuingilia kati kabla ya maafa haya kugeuka kuwa janga la kibinadamu lisilodhibitiwa.