Baada ya miezi kadhaa ya taharuki na roho juu iliyotanda si tu ndani ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC) bali hadi kwa majirani zao wa karibu ikiwemo Tanzania, hatimaye serikali ya nchi hiyo imeshusha pumzi ya ahueni. Katika taarifa iliyopokelewa kwa furaha na wadau wa afya duniani, DRC imetangaza rasmi kumalizika kwa mlipuko wa 16 wa ugonjwa hatari wa Ebola, ambao ulikuwa ukiitesa nchi hiyo tangu katikati ya mwaka huu.
Tangazo hili limetolewa Jumapili ya tarehe 1 (saa za huko) na Waziri wa Afya wa DRC, Dkt. Roger Kamba, katika mkutano na waandishi wa habari jijini Kinshasa. Hatua hii imefikiwa baada ya kupita kipindi cha siku 45 mfululizo bila kuripotiwa kwa kisa chochote kipya cha maambukizi, kigezo ambacho hutumiwa na Shirika la Afya Duniani (WHO) kuthibitisha udhibiti wa ugonjwa huo.
Vita Dhidi ya Kifo: Takwimu Zinaongea
Ingawa ushindi huu unasherehekewa, umepatikana kwa gharama kubwa ya maisha ya watu. Waziri Kamba amesema kwa masikitiko kuwa katika mlipuko huu, jumla ya watu 53 walithibitika kuambukizwa, na kati yao, watu 43 wamepoteza maisha. Hii inatafsiriwa kuwa na kiwango kikubwa sana cha vifo (Fatality Rate), ikionyesha jinsi virusi hivi vilivyo na makali ya "kufyeka" uhai haraka.
Hata hivyo, jitihada za haraka za serikali na wadau wa kimataifa zimeokoa maelfu. "Zaidi ya watu 27,000 wamepatiwa chanjo ya kujikinga, wakiwemo wahudumu wa afya 4,000 ambao ndio walikuwa mstari wa mbele kwenye uwanja wa vita kuokoa wagonjwa," alieleza Waziri Kamba. Chanjo hizi zimetajwa kuwa ndiyo silaha kuu iliyozuia ugonjwa huo kusambaa zaidi na kuleta maafa makubwa kama yale ya miaka ya nyuma.
Chanzo cha Mlipuko: Kisa cha Mama Mjamzito
Kumbukumbu zinaonyesha kuwa mlipuko huu ulianza rasmi kutangazwa mwezi Septemba tarehe 4, baada ya visa vya kutatanisha kuibuka mwezi Agosti katika jimbo la kusini la Kasai. "Mgonjwa Sifuri" (Patient Zero) alitajwa kuwa mama mjamzito mwenye umri wa miaka 34, ambaye alilazwa hospitalini akiwa na dalili za homa kali na kutapika mara kwa mara. Vipimo vya kimaabara vilithibitisha kuwa alikuwa na Ebola.
Hii ilikuwa ni mara ya saba kwa jimbo la Kasai kukumbwa na janga hili, na mara ya kwanza katika kipindi cha miaka 18, jambo lililozua hofu kuwa huenda virusi hivyo vimebadilika tabia au vimejificha katika wanyamapori wa eneo hilo kwa muda mrefu. Ugonjwa huo ulisambaa kwa kasi katika maeneo manne tofauti kabla ya kudhibitiwa.
Historia ya 'Mto Ebola' na Funzo kwa Tanzania
Ugonjwa wa Ebola, ambao chimbuko lake ni huko huko DRC karibu na Mto Ebola mnamo mwaka 1976, ni moja ya magonjwa hatari zaidi duniani. Unasambaa kwa kugusana na majimaji ya mwili (kama damu, jasho, matapishi) ya mtu aliyeambukizwa. Bila matibabu ya haraka, uwezekano wa kufa unafikia asilimia 80 hadi 90.
DRC imekuwa "shamba la darasa" la ugonjwa huu, ikiwa imepitia milipuko 15 huko nyuma. Dunia haitasahau mlipuko mkubwa wa Afrika Magharibi (2013-2016) ulioua watu 11,300, wala ule wa Mashariki mwa Kongo (2018-2020) uliopoteza uhai wa watu zaidi ya 1,000.
Kwa Tanzania, ambayo inapakana na DRC na ina mwingiliano mkubwa wa kibiashara kupitia mikoa ya Kigoma, Katavi, na Rukwa, habari hizi ni za kutia moyo. Udhibiti wa Ebola nchini Kongo ni usalama wa Watanzania, kwani mipakani mwa nchi hizi mbili kuna harakati nyingi za watu na bidhaa kila siku.
Wakati DRC ikifunga ukurasa huu wa 16 wa mapambano, ni ukumbusho tosha kwa mataifa ya Afrika kuendelea kuimarisha mifumo ya afya na uwezo wa kupima magonjwa mipakani, kwani adui huyu hana tabia ya kubisha hodi.