Macho yote ya dunia yameelekezwa katika Jiji la Dhahabu, Johannesburg, Afrika Kusini, ambapo historia mpya imeandikwa kwa wino mzito. Kwa mara ya kwanza tangu kuumbwa kwa dunia na tangu kuanzishwa kwa kundi la nchi tajiri na zinazoinukia kiuchumi (G20) mwaka 1999, mkutano wa wakuu wa nchi hizo unafanyika katika ardhi ya Bara la Afrika.
Hata hivyo, shamrashamra za ufunguzi wa mkutano huo katika ukumbi wa kifahari wa Nasrec Expo Centre, zimeingia doa kufuatia mgogoro mzito wa kidiplomasia kati ya mwenyeji, Rais Cyril Ramaphosa, na Rais wa Marekani, Donald Trump. Hali hii imezua taharuki na kuacha maswali mengi juu ya mustakabali wa ushirikiano wa kimataifa.
Rais Ramaphosa, akifungua mkutano huo siku ya Novemba 22, 2025, hakuung'ata maneno. Katika kile kinachoonekana kama kujibu mapigo ya Marekani kususia mkutano huo, kiongozi huyo shupavu wa Afrika Kusini alisisitiza kuwa Afrika haitapigia magoti vitisho vya taifa lolote, liwe kubwa au dogo.
"G20 inasimamia tunu za ushirikiano wa pande nyingi (multilateralism). Changamoto zinazoikabili dunia yetu haziwezi kutatuliwa kwa ubabe au kujitenga, bali kwa kushirikiana. Hakuna taifa lenye hati miliki ya dunia hii," alinguruma Ramaphosa huku akishangiliwa.
Kiini cha "figisu" hizi ni hatua ya Rais Donald Trump kuamuru Marekani isishiriki mkutano huo. Trump anadai kuwa serikali ya Ramaphosa inatekeleza sera za kibaguzi dhidi ya wakulima wa kizungu (Afrikaners), madai ambayo Afrika Kusini imeyakanusha vikali na kuyataja kama propaganda chafu. Marekani haikuishia kususia tu, bali imetuma 'waraka mzito' kupitia ubalozi wake ikisema haitatambua wala kubariki azimio lolote la pamoja (Joint Declaration) litakalopitishwa bila ridhaa yake.
Msemaji wa Wizara ya Mambo ya Nje ya Afrika Kusini, Chrispin Phiri, ameleza kuwa msimamo wa Marekani ni jaribio la kutaka "kutibua sherehe." Alisisitiza kuwa kanuni iko wazi; asiyekuwepo na lake halipo. "Huku ni kutaka kuyumbisha misingi ya ushirikiano wa kimataifa. Kama hukuja mkutanoni, huna haki ya kupinga maazimio ya waliohudhuria," alieleza Phiri.
Mkutano wa mwaka huu, ambao umebeba kaulimbiu ya "Mshikamano, Usawa na Endelevu," unalenga kujadili masuala nyeti yanayozugusa nchi masikini, ikiwemo Tanzania. Agenda kuu ni pamoja na mageuzi ya mifumo ya fedha duniani ili kuziwezesha nchi zinazoendelea kupata mikopo yenye masharti nafuu, utatuzi wa mzigo wa madeni, na hatua za haraka kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi ambayo yamekuwa mwiba kwa bara la Afrika.
Hata hivyo, mkutano huu unakabiliwa na changamoto ya kipekee kwani vigogo watatu wa dunia wamekosekana kwa mpigo. Mbali na Trump, Rais wa China Xi Jinping na Rais wa Urusi Vladimir Putin hawakuhudhuria. China imewakilishwa na Waziri Mkuu Li Qiang, huku Urusi ikimtuma Naibu Mkuu wa Ofisi ya Rais. Hii ni mara ya kwanza kwa viongozi hawa watatu kukosekana kwa pamoja, jambo linaloashiria mgawanyiko mpya wa madaraka duniani.
Licha ya 'kususiwa' huko, Rais wa Ufaransa Emmanuel Macron ameonyesha ukomavu wa kisiasa kwa kuhudhuria. Macron amesema, "Ni jambo la kusikitisha kuona wenzetu wamesusa, lakini hatuwezi kusimamisha dunia kwa sababu ya mtu mmoja. Tuna majukumu mazito ya kutatua shida za walimwengu."
Taarifa za ndani kutoka "jikoni" mwa mkutano huo zinasema kuwa wajumbe wamekubaliana kupitisha Azimio la Johannesburg bila kujali msimamo wa Marekani. Hii ni hatua ya kijasiri inayoonyesha kuwa sauti ya Afrika na nchi za Kusini mwa Dunia (Global South) imeanza kusikika kwa nguvu.
Kwa Tanzania na nchi nyingine za Afrika, mkutano huu ni fursa ya dhahabu. Kuwepo kwa Umoja wa Afrika (AU) kama mwanachama kamili wa G20 kunaipa bara hili jukwaa la kusemea changamoto zake moja kwa moja badala ya kusemewa na mataifa ya magharibi. Mkutano unatarajiwa kufungwa Novemba 23 kwa kusomwa kwa 'Azimio la Johannesburg' ambalo litatoa mwelekeo mpya wa uchumi wa dunia.