Wizara ya Nishati imejivunia mafanikio makubwa iliyopata katika kipindi cha mwaka 2024/2025, huku moja ya mafanikio hayo makuu yakiwa ni kuimarika kwa kiasi kikubwa kwa uzalishaji wa umeme nchini. Naibu Waziri wa Nishati, Mheshimiwa Judith Kapinga, akimwakilisha Naibu Waziri Mkuu na Waziri wa Nishati, Dkt. Doto Biteko, alieleza haya alipokuwa akiwasilisha taarifa ya mafanikio kwa Kamati ya Kudumu ya Bunge ya Nishati na Madini, jijini Dodoma.
Mheshimiwa Kapinga alisema kuwa Tanzania sasa imefanikiwa kukidhi mahitaji yake ya umeme kwa kiasi kikubwa, huku uzalishaji ukiongezeka kwa kasi ya ajabu. Takwimu zinaonyesha kuwa uzalishaji wa umeme nchini ulifikia megawati 3,796.71 mwezi Februari 2025, ukilinganishwa na megawati 2,372.96 zilizokuwepo mwezi Julai 2024. Hii ni ongezeko la asilimia 59.9, ambalo ni ishara tosha ya uwekezaji na mikakati madhubuti iliyowekwa na serikali katika sekta hii muhimu. Wakati huo huo, mahitaji ya umeme yameongezeka kwa asilimia 13.34, lakini ongezeko la uzalishaji limezidi mahitaji hayo.
"Mheshimiwa Mwenyekiti, kama taifa, tunajivunia uwezo wetu wa kukidhi mahitaji ya upatikanaji wa umeme na tunaendelea kwa kasi kuimarisha miundombinu ya usafirishaji na usambazaji wa umeme," alieleza Mheshimiwa Kapinga. Aliongeza kuwa mradi mkubwa wa bwawa la Julius Nyerere umefikia hatua ya asilimia 99.8 ya utekelezaji, na unatarajiwa kuongeza kwa kiasi kikubwa uzalishaji wa umeme wa maji nchini.
Awali, Mkurugenzi wa Sera na Mipango kutoka Wizara ya Nishati, Bwana Petro Lyatuu, alitoa takwimu za kina kuhusu vyanzo vya umeme vinavyochangia katika Gridi ya Taifa. Alisema kuwa megawati 2,481.27 (sawa na asilimia 65.4) zinatokana na vyanzo vya maji. Megawati 1,198.82 (asilimia 31.6) zinazalishwa na gesi asilia, megawati 101.12 (asilimia 2.6) zinatokana na mafuta, megawati 5 (asilimia 0.1) ni umeme wa jua, na megawati 10.5 (asilimia 0.3) zinatokana na umeme unaozalishwa na tungamotaka. Takwimu hizi zinaonyesha mchanganyiko wa vyanzo vya umeme nchini, huku maji na gesi asilia vikiwa ndio vinavyochangia kwa kiasi kikubwa.
Bwana Lyatuu alifafanua kuwa mahitaji ya umeme nchini yameendelea kukua hadi kufikia megawati 1,908.15 mnamo Februari 20, 2025, kutoka megawati 1,683.57 zilizorekodiwa Julai 15, 2024. Ongezeko hili la asilimia 13.34 linaashiria wazi ukuaji wa shughuli za kiuchumi na kijamii zinazohitaji nishati ya uhakika.
Akizungumzia mafanikio ya mkutano wa Wakuu wa Nchi za Afrika wa Nishati (African Heads of State Energy Summit) uliofanyika jijini Dar es Salaam Januari 27-28, 2025, Bwana Lyatuu alisema kuwa kupitia mkutano huo, ulizinduliwa mpango kabambe wenye lengo la kuongeza kiwango cha upatikanaji wa umeme kutoka asilimia 78.4 hadi kufikia asilimia 100 ifikapo mwaka 2030. Aliongeza kuwa mpango huu utasaidia kuongeza kasi ya kuunganisha umeme nchini kutoka asilimia 46 hadi kufikia asilimia 75 katika kipindi hicho.
Katika hatua nyingine muhimu, Bwana Lyatuu alitangaza kuwa Serikali imefanikiwa kuokoa takriban shilingi bilioni 58.4 za Kitanzania kwa kuunganisha Mkoa wa Kigoma na Gridi ya Taifa. Hatua hii itawawezesha wananchi wa mkoa huo kupata nishati ya uhakika na hivyo kukuza shughuli zao za kiuchumi na kuboresha maisha yao.
Kuhusu upatikanaji wa umeme vijijini, Bwana Lyatuu alieleza kuwa Serikali imefanikiwa kupeleka umeme katika vijiji vyote 12,318 vya Tanzania Bara. Aidha, vitongoji 33,657 kati ya 64,359 (sawa na asilimia 52.3) tayari vimeunganishiwa umeme, na juhudi zinaendelea kuhakikisha vitongoji vilivyobaki navyo vinafikiwa. Aliongeza kuwa hatua za kupeleka umeme katika vituo vya afya, pampu za maji, maeneo ya wachimbaji wadogo wa madini, viwanda, na sekta ya kilimo katika maeneo ya vijijini zinaendelea kwa kasi.
Bwana Lyatuu alifahamisha pia kuwa maeneo ya migodi yameendelea kufikishiwa umeme, na mradi ulianza kutekelezwa mwezi Aprili 2023 kwa gharama ya shilingi bilioni 115 za Kitanzania (TZS 115 Billion). Pia, alihakikisha kuwa nchi inaendelea kuwa na uhakika wa upatikanaji wa bidhaa za mafuta ya petroli na dizeli.
Katika hatua nyingine muhimu kwa mustakabali wa nishati nchini, Bwana Lyatuu alitangaza kuwa Serikali imetoa leseni ya uendelezaji wa Kitalu cha kuzalisha gesi asilia cha Ntorya kwa Kampuni ya ARA Petroleum. Kitalu hiki kinakadiriwa kuwa na akiba ya gesi asilia ya futi za ujazo trilioni 1.64. Uzalishaji utakapokamilika na kuanza, utaimarisha zaidi upatikanaji wa gesi asilia nchini kwa ajili ya matumizi mbalimbali kama vile kuzalisha umeme, matumizi ya viwandani, na matumizi mengineyo. Mafanikio haya yanaonyesha dhamira ya serikali ya kuhakikisha Tanzania inakuwa na nishati ya kutosha na ya uhakika kwa ajili ya maendeleo endelevu.