Tanzania inaendelea kuonyesha mfano barani Afrika kwa kuchukua hatua madhubuti katika kuhakikisha wananchi wake wanapata nishati ya uhakika. Hii inafanyika kwa kushirikisha kwa karibu sekta ya umma na sekta binafsi (PPP), mbinu ambayo inazidi kutambulika kama suluhisho endelevu la changamoto za nishati. Hatua hii muhimu inatokana na Azimio la Dar es Salaam, ambalo lilisainiwa na viongozi wa nchi 24 za Afrika, kwa lengo la kuwapatia umeme watu milioni 300 ifikapo mwaka 2030.
Mkutano huo muhimu, uliojulikana kama "Mission 300," ulifanyika jijini Dar es Salaam mnamo Januari 27 na 28. Lengo kuu lilikuwa ni kuweka mikakati ya kuhakikisha upatikanaji wa nishati endelevu ambayo pia inachochea ukuaji wa uchumi kwa wananchi wote. Rais wa Tanzania, Dkt. Samia Suluhu Hassan, ambaye alikuwa mwenyeji na mratibu mkuu wa mkutano huo, ameendelea kuimarisha sifa yake kama kiongozi anayejali upatikanaji wa nishati safi ya kupikia barani Afrika.
Katika azimio hilo, viongozi wa nchi mbalimbali walikubaliana kwa pamoja kutumia nguvu na uwezo wa sekta binafsi katika miradi ya nishati. Hii ni pamoja na kuunganisha mitaji kutoka sekta ya umma na sekta binafsi ili kupata ufumbuzi wa kudumu kwa tatizo la upatikanaji wa nishati. Kaulimbiu ya mkutano huo ilikuwa "Kuangaza Afrika kwa Umeme wa Kuaminika na Nafuu kwa Wote," ikiwa na lengo la kupunguza idadi kubwa ya watu takriban milioni 600 barani Afrika ambao bado hawana umeme na hawatumii nishati safi ya kupikia.
Ushirikiano kati ya Sekta Binafsi na Umma (PPP) katika Sekta ya Nishati
Wakati wa mkutano huo, mawaziri wa nishati na fedha kutoka nchi zilizoshiriki walisisitiza kwa nguvu umuhimu wa ushirikiano wa ubia kati ya sekta ya umma na sekta binafsi (PPP) kama njia bora ya kupata fedha zinazohitajika kwa ajili ya kutekeleza miradi mikubwa ya nishati. Waziri wa Fedha wa Tanzania, Dkt. Mwigulu Nchemba, alieleza kuwa takriban theluthi moja ya mahitaji yote ya nishati nchini yanaweza kufadhiliwa kwa kutumia mitaji kutoka sekta binafsi.
Serikali ya Tanzania imefanya kazi kubwa kuweka sera na sheria zinazovutia na kuhamasisha ushirikiano huu. Hatua hii imefanya Tanzania kuwa mfano wa kuigwa na nchi nyingine barani Afrika katika jitihada za kuendeleza miradi ya nishati. Rais Dkt. Samia alisisitiza kuwa ili kufikia malengo ya upatikanaji wa nishati kwa wote, ni lazima sekta zote zishirikiane kwa karibu kupitia mifumo bora ya kifedha, sera thabiti zinazotekelezeka, na ushirikiano wenye tija na sekta binafsi.
Kituo cha Ubia kati ya Sekta ya Umma na Sekta Binafsi (PPPC) na Ubunifu katika Miradi ya PPP
Tanzania imeonyesha uongozi kwa kutumia fursa za PPP kwa kuanzisha Kituo maalum cha Ubia kati ya Sekta ya Umma na Sekta Binafsi (PPPC). Mkurugenzi wa kituo hicho, Bwana David Kafulila, alifahamisha kuwa tayari kuna miradi 82 ambayo imesajiliwa na inaendelea katika hatua mbalimbali za utekelezaji.
Bwana Kafulila alifafanua kwa kina kuwa PPP siyo sawa na kubinafsisha miradi ya serikali, bali ni ushirikiano wa kweli ambao unahakikisha kuwa sekta binafsi inachangia mtaji wake kwa ajili ya kuendeleza miradi hiyo kwa manufaa ya wote. Aliongeza kuwa serikali inaweza kutumia fedha zake kuwekeza katika maeneo ambayo sekta binafsi bado haijaona fursa za kuwekeza, badala ya kukopa fedha kwa ajili ya miradi yote.
Alitaja faida nyingi za PPP, ikiwa ni pamoja na kuvutia mitaji binafsi kutoka ndani na nje ya nchi, kuingiza teknolojia ya kisasa na ujuzi ambao unaweza kuongeza ufanisi katika utendaji. Aidha, alisema kuwa sekta binafsi ina uwezo mkubwa wa kusimamia miradi kwa wepesi na bila urasimu mwingi, jambo ambalo linawezesha miradi kukamilika kwa haraka na kwa viwango vya juu vya ubora.
PPP Kama Suluhisho la Kudumu kwa Mahitaji ya Nishati
Kulingana na Bwana Kafulila, mahitaji ya nishati na miundombinu nchini yanaongezeka kila siku kutokana na ukuaji wa uchumi na ongezeko la idadi ya watu. Hali hii inafanya kuwa vigumu kwa serikali kukidhi mahitaji yote kwa kutegemea mapato ya kodi na mikopo pekee. Alifafanua kuwa kwa sasa, deni la dunia limefikia takriban dola trilioni 300 za Marekani, wakati uchumi wa dunia ni takriban dola trilioni 110 za Marekani, hali inayoonyesha wazi umuhimu wa ushirikiano na sekta binafsi katika kuleta maendeleo endelevu.
“Huwezi kukidhi mahitaji yote kwa kukopa pekee; ni lazima ukaribishe sekta binafsi ije na mitaji yake itekeleze miradi. Kwa kutumia mfumo wa PPP, serikali inaweza kutekeleza miradi mingi bila kuathiri bajeti yake ya kawaida na hivyo kupunguza shinikizo kwenye vitabu vya fedha vya taifa,” alisisitiza Bwana Kafulila.
Kwa hatua hizi zinazoendelea kuchukuliwa, Tanzania inaonekana kuwa katika nafasi nzuri ya kutumia PPP kama njia madhubuti ya kuimarisha sekta yake ya nishati. Hii si tu itawapa wananchi nishati ya uhakika, bali pia itachochea maendeleo ya kiuchumi na kijamii kwa ujumla. Ushirikiano huu unalenga kuleta maisha bora kwa kila Mtanzania.