Serikali ya Tanzania imetoa taarifa bungeni ikieleza maendeleo makubwa katika kuwashirikisha wawekezaji binafsi kwenye miradi muhimu ya kimkakati kupitia utaratibu wa Ubia kati ya Sekta ya Umma na Sekta Binafsi (PPP). Hadi kufikia mwezi Aprili 2025, jumla ya miradi 80 ilikuwa imewezeshwa na kuandaliwa kwa njia hii, hatua inayoonyesha dhamira ya serikali katika kutumia ushirikiano huu kuharakisha maendeleo.
Taarifa hii ilitolewa na Naibu Waziri wa Fedha, Mheshimiwa Hamad Hassan Chande, alipokuwa akijibu swali la Mbunge wa Mbeya Vijijini, Mheshimiwa Oran Njeza, wakati wa kikao cha Bunge kilichofanyika tarehe 13 Mei, 2025. Mbunge Njeza alitaka kupata ufafanuzi kuhusu idadi na hatua za miradi inayoendeshwa chini ya mfumo huo.
Akifafanua, Naibu Waziri Chande alieleza kuwa utekelezaji wa miradi ya PPP nchini unazingatia Sheria ya Ubia kati ya Sekta ya Umma na Sekta Binafsi, Sura ya 103. Sheria hiyo ina kifungu cha 10A ambacho kimeanzisha Mfuko maalum wa Uwezeshaji wa Ubia (PPP Facilitation Fund – PPPFF). Mfuko huu una jukumu la kutoa msaada wa kifedha na kiufundi katika hatua za maandalizi na utekelezaji wa miradi hiyo. Vilevile, kifungu cha 5(1) kinampa mamlaka Kituo cha Ubia (PPPC) kutoa usaidizi wa kitaalamu kwa taasisi za serikali na wawekezaji binafsi tangu hatua za mwanzo za kubuni mradi, kuandaa makabrasha, hadi kusimamia utekelezaji wake.
Kuhusu hatua ambazo miradi hiyo 80 imefikia, Naibu Waziri alifafanua kuwa miradi mitatu tayari ipo kwenye kipindi cha utekelezaji, minne mingine ipo kwenye hatua za mwisho za majadiliano kati ya serikali na wawekezaji. Aidha, miradi miwili ipo kwenye mchakato wa kutafuta zabuni au manunuzi ya mshirika. Idadi kubwa zaidi, miradi 26, ipo kwenye hatua ya kufanya upembuzi yakinifu wa kina, huku miradi 13 ikiwa kwenye upembuzi yakinifu wa awali. Miradi mingine 32 bado ipo kwenye hatua za awali za kuandaa andiko dhana (concept note).
Katika swali lake la nyongeza, Mheshimiwa Oran Njeza alihoji mikakati ya serikali ya kuendesha miradi mikubwa yenye mvuto kwa wawekezaji binafsi kupitia PPP, akitolea mfano mradi wa barabara kuu kutoka Igawa hadi Tunduma. Alisema kuwa Sheria ya Bajeti inazuia serikali kutenga fedha za kutosha kwa miradi mikubwa kama hiyo, hivyo kuhitaji sana ushiriki wa sekta binafsi. Pia, aliuliza hatua zinazochukuliwa kuhakikisha ujenzi na uendeshaji wa reli mpya ya Mamlaka ya Reli ya Tanzania na Zambia (TAZARA) unashirikisha sekta binafsi.
Akijibu maswali hayo, Naibu Waziri Chande alisisitiza kuwa serikali inaendelea kufanya jitihada za makusudi kuwahamasisha wadau wa sekta binafsi kushiriki kikamilifu kwenye miradi ya PPP. Alisema kuwa tayari kwa upande wa mradi wa barabara ya Igawa–Tunduma, kuna mshirika kutoka sekta binafsi ambaye anashughulikia maandalizi ya mradi huo kupitia mfumo wa PPP.
Kuhusu reli ya TAZARA, Mheshimiwa Chande alieleza kuwa Tanzania na Zambia zimekuwa kwenye majadiliano ya pamoja na Serikali ya China, na mazungumzo hayo yamefikia hatua nzuri sana. Aliongeza kuwa mataifa hayo mawili yako karibu kusaini mkataba na kampuni ya China CECC kwa ajili ya kuanza kazi ya kuboresha na kurekebisha reli hiyo muhimu ya kikanda. Hatua hii inaashiria dhamira ya serikali za Tanzania na Zambia ya kutumia ushirikiano na sekta binafsi, hata katika miundombinu mikubwa ya kimataifa, ili kuhakikisha miradi inatekelezwa kwa ufanisi. Kuwezeshwa kwa miradi hii 80 kunaonyesha kasi mpya ya Tanzania katika kutumia fursa za uwekezaji wa sekta binafsi kwa ajili ya maendeleo ya nchi.