Sekta ya kibenki nchini Tanzania inaendelea kuonyesha mafanikio makubwa, huku thamani yake ikifikia kiwango cha juu cha Shilingi trilioni 67. Hii ni ishara tosha ya ukuaji na utulivu wa sekta hii muhimu katika uchumi wa taifa.
Akizungumza jijini Dar es Salaam hivi karibuni, Mkurugenzi wa Masoko ya Fedha wa Benki Kuu ya Tanzania (BoT), Emmanuel Akaro, alifichua kuwa pamoja na mafanikio hayo makubwa, benki pia zimefanikiwa kupunguza kwa kiasi kikubwa kiwango cha mikopo chechefu. Alisema kuwa mikopo chechefu imeshuka kutoka asilimia 9.9 mwaka 2020 hadi kufikia asilimia 3.3 mwaka 2025. Hii ni hatua kubwa kwani inapunguza hatari katika sekta ya kibenki na kuongeza uwezo wa benki kukopesha.
Akaro aliyasema haya wakati akimwakilisha Gavana wa BoT, Emmanuel Tutuba, katika uzinduzi wa shindano la Taasisi ya Taaluma za Kibenki (TIOB) lililowashirikisha wanafunzi kutoka vyuo vikuu mbalimbali nchini. Shindano hili ni muhimu katika kuwajengea uwezo vijana katika masuala ya fedha na kibenki.
"Sekta ya kibenki nchini kwetu ni imara, tulivu na ina nguvu katika kila upande. Katika kipindi cha miaka minne au mitano iliyopita, faida ya benki imeongezeka kwa kasi hadi kufikia asilimia 25, mtaji wa benki uko katika kiwango cha asilimia 21, na kuna ukwasi wa asilimia 30. Hii ndiyo sababu unaona benki zinatoa mikopo mingi kwa sekta binafsi, kwani zina fedha za kutosha na idadi ya benki inaendelea kuongezeka," alieleza Akaro.
Shindano hilo la TIOB, ambalo linafanyika kwa mwaka wa pili mfululizo, linatarajiwa kuwavutia wanafunzi zaidi ya 2,000 kutoka vyuo vikuu mbalimbali nchini. Shindano hili, ambalo litaendeshwa kwa muda wa miezi mitatu, kuanzia hivi karibuni hadi Julai 7, 2025, ni muhimu sana katika kutoa elimu kwa vijana kuhusu shughuli za kibenki na umuhimu wa kutunza fedha.
Akaro aliongeza kwa kusema, "Mara nyingi unakuta kijana msomi kabisa amejiingiza kwenye kucheza bahati nasibu ili apate fedha haraka, au anashiriki katika vikundi vya upatu ambapo anaambiwa atoe Shilingi milioni mbili ili apate Shilingi milioni kumi. Hii ni hatari sana na ni wazi kuwa hapa kuna udanganyifu. Ni muhimu kuendelea kutoa elimu kwa vijana kuhusu masuala haya na tusichoke kufanya hivyo."
Benki Kuu ya Tanzania, kama mdhibiti mkuu wa sekta ya fedha nchini, ina jukumu muhimu la kuhakikisha kuwa sekta hiyo inakuwa na maendeleo endelevu na yenye tija, na inachangia kwa kiasi kikubwa katika ukuaji wa uchumi wa taifa.
"Uchumi wa nchi yoyote, ikiwa ni pamoja na Tanzania, unategemea sana mfumo wa kifedha ulio imara na wenye ufanisi. Kwa hiyo, tunahitaji wataalamu wabunifu katika sekta ya kibenki na fedha ambao wana ujuzi wa kutatua changamoto mbalimbali zinazojitokeza," alisema Akaro.
Mkurugenzi Mtendaji wa TIOB, Patrick Mususa, alisema kuwa wanatarajia kufikia vyuo vingi zaidi nchini mwaka huu katika shindano hilo, ikilinganishwa na mwaka jana.
"Mwaka jana, tulishirikisha vyuo 49 na wanafunzi 2,460. Tuna ushirikiano mzuri na sekta ya kibenki na wafadhili mbalimbali, ikiwemo Benki Kuu ya Tanzania ambayo ndiyo mfadhili mkuu," alisema Mususa.
Alitoa wito kwa wanafunzi wa vyuo vya elimu ya juu kujitokeza kwa wingi kushiriki katika shindano hilo ili kupata elimu ya fedha kwa vitendo. Alisisitiza kuwa elimu hii ni muhimu kwa wanafunzi wote, siyo tu wale wanaosoma masuala ya fedha.
Shindano hilo litafanyika kupitia programu ya WhatsApp. Baada ya mshiriki kujiandikisha, atatakiwa kubuni jina la benki atakayoiendesha, kuunda bidhaa za mikopo (ikiwemo kiwango cha juu cha mkopo na riba), na kuunda bidhaa za amana (ikiwemo kiwango cha chini cha akiba na riba).
"Mshindi atapatikana kwa kuzingatia vigezo mbalimbali, ikiwemo kiwango cha juu cha mapato halisi ya riba, uwiano wa fedha taslimu (lazima uwe zaidi ya asilimia 70), uwiano wa mikopo kwa amana (usizidi asilimia 80), uwiano wa mikopo chechefu (chini ya asilimia 5), na uwiano wa mtaji kwa mikopo (zaidi ya asilimia 10.5)," alieleza Mususa.