Baada ya miaka mingi ya subira na uvumilivu uliotawaliwa na giza la kutojua hatma ya fedha zao, hatimaye mwanga wa matumaini umemulika nyuso za wadai wa iliyokuwa Benki ya FBME nchini Tanzania. Katika kile kinachoweza kutajwa kama "kufuta machozi" kwa wateja hao, Bodi ya Bima ya Amana (DIB) imetangaza kuanza kwa mchakato wa kulipa fidia ya awamu ya tatu, hatua inayowarejeshea tabasamu maelfu ya Watanzania waliokuwa wamekata tamaa.
Mkurugenzi Mkuu wa DIB, Bwana Isack Kihwili, amethibitisha kuwa "mrija" wa fedha umefunguliwa tena, ambapo katika awamu hii, wadai watalipwa asilimia 30 ya fedha walizokuwa wakidai. Hii ni habari njema inayokuja kupunguza makali ya maisha, ikizingatiwa kuwa fedha hizo zilikuwa zimekwama tangu Benki Kuu ya Tanzania (BoT) ilipochukua uamuzi mzito wa kuifutia leseni benki hiyo mwaka 2017.
Wadau 'Wachekelea' Asilimia 85 ya Pesa Zao Kwa hesabu za haraka, malipo haya ya awamu ya tatu yanahitimisha safari ndefu ya kurejesha fedha hizo. Ukijumlisha awamu ya kwanza ambapo walilipwa asilimia 30, na awamu ya pili asilimia 25, sasa wadai wa Tanzania wamefanikiwa kurejesha jumla ya asilimia 85 ya amana zao zote. Hiki ni kiwango kikubwa cha mafanikio katika historia ya ufilisi wa mabenki nchini, jambo linaloashiria uimara wa mfumo wa Bima ya Amana Tanzania.
"Kutokana na tathmini ya kina tuliyoifanya, tumejiridhisha na kuamua kulipa fidia hii kwa wadai waliokuwa na amana zinazozidi Shilingi Milioni 1.5 (TZS 1,500,000). Hii inawahusu wadai wa upande wa Tanzania pekee," alibainisha Bwana Kihwili katika taarifa yake, huku akisisitiza kuwa Kamati ya Wadai imetoa baraka zote kwa mpango huo.
Mchanganuo wa Mabilioni Yanayotoka Takwimu zinaonyesha ukubwa wa zoezi hili si la kitoto. Kwa upande wa Tanzania pekee, kuna wadai 1,414 ambao jumla ya madai yao inafikia takriban Shilingi Bilioni 35.2. Hawa ndio walengwa wakuu wa "neema" hii ya sasa.
Hata hivyo, mzigo wa FBME haukuishia Tanzania pekee. Benki hiyo iliyokuwa na mizizi yake kimataifa ina wadai wa nje (TIB) wapatao 866 wanaodai kiasi cha Shilingi Bilioni 308.22. Mbali na hao, tawi la FBME nchini Cyprus lina mzigo mzito zaidi wa wadai 5,480 wanaodai kiasi kikubwa cha fedha katika sarafu ya Euro, hali inayoonyesha jinsi anguko la benki hii lilivyotikisa sekta ya fedha kimataifa.
Kizungumkuti cha 'FinCEN' na Fedha Zilizozuiliwa Licha ya hatua hii nzuri, Bwana Kihwili ameweka wazi kuwa bado kuna changamoto inayokwamisha kumalizika kabisa kwa zoezi hili. Kikwazo kikubwa ni kile kinachoweza kuitwa "Mkono wa Marekani". Mamlaka ya Marekani inayoshughulikia Uhalifu wa Kifedha (FinCEN) bado imeshikilia kiasi kikubwa cha fedha za benki hiyo, jambo ambalo limechelewesha mchakato wa ufilisi kwenda kwa kasi iliyotarajiwa.
"Malipo ya awamu zinazofuata yatategemea sana kasi ya makusanyo, na hasa uwezekano wa kufunguliwa kwa fedha zetu zilizozuiliwa na FinCEN," alieleza Mkurugenzi huyo. Kauli hii inatoa taswira kuwa DIB inapambana kidiplomasia na kisheria kuhakikisha kila senti ya Mtanzania inarejeshwa nyumbani.
Historia Fupi: Anguko la FBME Ikumbukwe kuwa Benki Kuu ya Tanzania (BoT) iliifutia leseni FBME mwaka 2017 baada ya kubainika kukiuka masharti muhimu ya uendeshaji na sheria za kibenki, zikiwemo tuhuma za utakatishaji fedha zilizokuwa zikichunguzwa kimataifa. Tangu wakati huo, DIB ilipewa jukumu la kuwa Mfilisi, kazi ambayo imekuwa ikiifanya kwa kushirikiana na mamlaka za nchini Cyprus ilikokuwa tawi lingine la benki hiyo.
Hatua hii ya DIB kulipa asilimia 85 ya madai ni thibitisho tosha kwa wananchi kuwa kuweka fedha katika benki zinazosimamiwa na BoT ni salama, kwani hata likitokea dhoruba la ufilisi, chombo kama DIB kipo kuhakikisha mwananchi hapotezi haki yake.