Naibu Waziri Mkuu na Waziri wa Nishati, Dk. Doto Biteko, ameweka wazi heshima na shukrani zake kwa wakulima wa Tanzania kwa bidii yao isiyochoka katika kuzalisha mazao kwa wingi, jambo lililopelekea nchi kuwa na uhakika wa usalama wa chakula na kuchangia pakubwa katika Pato la Taifa (GDP). Pongezi hizi zilitolewa Julai 5, 2025, jijini Dodoma, wakati akifunga Kongamano la Siku ya Kilele cha Maadhimisho ya Siku ya Ushirika Duniani.
Dk. Biteko alisisitiza umuhimu wa sekta ya kilimo kwa uchumi wa Tanzania, akieleza kuwa inachangia asilimia 26 ya Pato la Taifa. Alifafanua jinsi kilimo kinavyowawezesha wananchi kupata chakula kwa urahisi mitaani, tofauti na nchi nyingine zinazokabiliwa na changamoto za uhaba wa chakula. Hii inaonyesha wazi jinsi kilimo chenye tija kinavyoweza kuleta matokeo chanya moja kwa moja kwenye maisha ya wananchi.
Aidha, Naibu Waziri Mkuu alibainisha takwimu zinazoonyesha kuimarika kwa utendaji wa vyama vya ushirika nchini. Mauzo ya nje yameongezeka kwa kiasi kikubwa, ambapo katika mwaka wa fedha 2024/2025, jumla ya vyama vya ushirika 1,084 viliuza kahawa na tumbaku moja kwa moja nje ya nchi. Mauzo hayo yalifikia takriban Shilingi za Kitanzania bilioni 899 (sawa na dola za Marekani 344,800,000), ikilinganishwa na Shilingi bilioni 849 (dola za Marekani 325,500,000) kwa mwaka 2023/2024. Hii inaashiria ongezeko la takriban Shilingi bilioni 50 (dola za Marekani 19,300,000).
Mbali na hayo, Dk. Biteko alieleza kuwa idadi ya vyama vilivyopata Hati safi ya Ukaguzi kutoka Shirika la Ukaguzi la Vyama vya Ushirika (COASCO) imeongezeka kutoka vyama 339 mwaka 2021/2022 hadi kufikia vyama 631 mwaka 2023/2024, ikiwa ni ongezeko la asilimia 86.13. Kwa upande mwingine, vyama vilivyopata Hati isiyoridhisha vimepungua kwa kiasi kikubwa, kutoka vyama 1,198 mwaka 2021/2022 hadi 263 mwaka 2023/2024, sawa na upungufu wa asilimia 78. Mafanikio haya yanathibitisha usimamizi bora na uwazi ndani ya vyama vya ushirika, jambo linalovutia wadau na wawekezaji.
Hata hivyo, Dk. Biteko alihimiza Wizara za Fedha na Kilimo kutafuta suluhu ya haraka kwa changamoto za bei ya mazao ya wakulima, upatikanaji wa pembejeo za kilimo, na mahitaji mengine ya msingi ili kuhakikisha kilimo kinaendelea kuwa na tija. Alisema Serikali ya Awamu ya Sita inatambua umuhimu wa ushirika kama chombo muhimu cha kuwawezesha wananchi kiuchumi na kijamii, na itaendelea kuunga mkono juhudi zote zinazolenga kuimarisha vyama hivyo.
Alimpongeza Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan kwa msukumo mkubwa aliouweka kwenye sekta ya kilimo, na pia alimpongeza Waziri wa Kilimo, Mhe. Hussein Bashe, kwa kuhakikisha malengo ya Rais Samia ya kuinua wakulima kiuchumi yanafikiwa. Dk. Biteko pia alimpongeza Mrajis na Mtendaji Mkuu wa Tume ya Maendeleo ya Ushirika, Dk. Benson Ndiege, kwa kuboresha utendaji kazi wa vyama vya ushirika. Alizitaka taasisi hizo kuanzisha viwanda vya uchakataji mazao ili kuongeza thamani ya bidhaa na kupanua masoko.
Kwa upande wake, Waziri wa Kilimo, Hussein Bashe, alimshukuru Rais Samia kwa juhudi zake katika kuboresha sekta ya kilimo, ikiwemo kuongeza bajeti ya Wizara yake, kutoa ruzuku za mazao, na kuanzisha taasisi kama COPRA zinazolenga kutetea maslahi ya wakulima. Bashe aliongeza kuwa utekelezaji wa miradi ya serikali vijijini, kama vile upatikanaji wa umeme na ujenzi wa barabara, unachochea maendeleo na kutoa fursa kwa wakulima kuanzisha biashara za uchakataji wa mazao na usafirishaji.
Mkuu wa Mkoa wa Dodoma, Rosemary Senyamule, alieleza kuwa mkoa wake sasa una vyama vya ushirika 244 na wananchi wanatambua umuhimu wake, hasa lengo la ushirikiano na jamii. Dkt. Benson Ndiege, Mrajis wa Vyama vya Ushirika, alitoa taarifa ya miaka mitatu (2022/23 hadi 2024/25) na kutaja mafanikio kadhaa, ikiwemo kuanzishwa kwa Benki ya Ushirika katika mikoa minne nchini.
Mwenyekiti wa Shirikisho la Vyama vya Ushirika (TFC), Tito Haule, alibainisha kuwa Maadhimisho ya Siku ya Ushirika Duniani ya mwaka 2025 yaliunganisha wanachama wa ushirika nchini na wadau wengine duniani kote, yakiashiria maadhimisho ya 102 tangu kuanzishwa kwa ushirika duniani. Haule alitaja malengo ya mwaka wa ushirika 2025 kuwa ni pamoja na kutoa fursa kwa vyama kuonyesha bidhaa zao, kuhamasisha umma kuhusu mchango wa vyama hivyo, na kuhimiza uwepo wa sera na desturi zinazoviwezesha.
Mwisho, Haule alitaja mafanikio mengine ya vyama vya ushirika nchini, ikiwemo ongezeko la idadi ya wanachama kutoka milioni 6.9 mwaka 2021/22 hadi milioni 10, kuongezeka kwa ajira za kudumu na za mikataba kwa vijana, na mchango mkubwa katika pato la kodi kwa Serikali, kutoka takriban Shilingi bilioni 9.5 mwaka 2020/22 hadi Shilingi bilioni 12.5 mwaka 2023. Pia, aliishukuru Serikali kwa kuongeza mtaji wa Shilingi bilioni 5 katika Benki ya Ushirika na kuimarisha vyama vya ushirika kwa kuongeza matumizi ya Teknolojia ya Habari na Mawasiliano (TEHAMA).