Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali (CAG), Bwana Charles Kichere, amewasilisha ripoti yake kwa mwaka wa fedha 2023/2024, ambapo amebainisha mafanikio yaliyopatikana na baadhi ya taasisi za umma zinazojiendesha kibiashara. Ripoti hiyo inaonyesha kuwa Mamlaka ya Bandari Tanzania (TPA), Shirika la Maendeleo ya Petroli Tanzania (TPDC), na Shirika la Nyumba la Taifa (NHC) ni miongoni mwa mashirika 31 yaliyofanikiwa kupata faida katika kipindi hicho.
Akizungumza katika hafla iliyofanyika Ikulu jijini Dar es Salaam, Bwana Kichere alieleza kuwa mashirika hayo 31 yameonyesha ufanisi kwa kutengeneza faida katika mwaka 2023/2024, na alipongeza serikali kwa juhudi zake za kuwezesha mashirika hayo kufikia hatua hiyo muhimu. Alitaja baadhi ya mashirika hayo na faida waliyopata, ambapo TPDC ilirekodi faida ya TZS bilioni 248.75, NHC ilipata faida ya TZS bilioni 242.9, na TPA ilifanikiwa kupata faida ya TZS bilioni 140.48. Mafanikio haya yanaonyesha mwelekeo mzuri katika uendeshaji wa baadhi ya mashirika ya umma nchini.
Katika ripoti hiyo hiyo, CAG Kichere alielezea kufurahishwa kwake na taarifa kuwa halmashauri 110 nchini zimefanya vizuri kwa kuvuka malengo yao ya ukusanyaji wa mapato. Hii ni ishara njema inayoonyesha kuwa kuna ongezeko la uwajibikaji na ufanisi katika ngazi za serikali za mitaa.
Hata hivyo, Bwana Kichere hakusita kuonyesha wasiwasi wake kuhusu baadhi ya mashirika ya umma ambayo yanaendelea kukumbana na changamoto na hivyo kupata hasara. Alisema kuwa hali hii inaashiria kuwepo kwa matatizo ya kiutawala na kiuongozi ndani ya mashirika hayo. Alishauri kuwa ni muhimu kuwe na ufuatiliaji wa karibu na kuchukua hatua za haraka za kiusimamizi ili kuhakikisha mashirika hayo yanaongeza tija na ufanisi katika utendaji wao.
Alitoa mfano wa Shirika la Reli Tanzania (TRC), ambalo lilikumbana na hasara kubwa ya TZS bilioni 224, ikilinganishwa na hasara ya TZS bilioni 102 iliyoripotiwa katika mwaka uliopita. Bwana Kichere alifafanua kuwa ongezeko hili la hasara lilisababishwa na kupungua kwa mapato kutokana na uhaba wa vichwa vya treni na mabehewa, pamoja na athari za mvua kubwa iliyosababisha kufungwa kwa njia za reli kwa muda wa miezi minne. Aliongeza kuwa TRC ilipokea ruzuku kutoka serikalini kiasi cha TZS bilioni 29.01, na bila ruzuku hiyo, hasara ingekuwa kubwa zaidi, ikifikia TZS bilioni 253. Ni muhimu kukumbuka kuwa ripoti hii inahusu kipindi kabla ya kuanza kutumika kwa treni za kisasa za SGR, ambazo zinatarajiwa kuleta mabadiliko makubwa katika utendaji wa shirika hilo. CAG alipendekeza TRC ifanye maboresho makubwa katika utendaji wake ili kuongeza mapato na kupunguza gharama, ikiwa ni pamoja na kutekeleza mipango ya kupata injini na mabehewa mapya.
Shirika lingine lililoonyesha hasara kubwa ni Kampuni ya Ndege Tanzania (ATCL), ambayo ilipata hasara ya TZS bilioni 91.8, ikilinganishwa na TZS bilioni 56.6 katika mwaka 2022/2023. Mashirika mengine yaliyoingia hasara ni pamoja na Shirika la Mawasiliano Tanzania (TTCL) (TZS bilioni 27) na Shirika la Posta Tanzania (TZS bilioni 23). Hali hii inahitaji uchunguzi wa kina na hatua madhubuti ili kurekebisha mwenendo na kuhakikisha mashirika haya yanachangia katika uchumi wa nchi.
Bwana Kichere alifahamisha kuwa ofisi yake ilifanya kaguzi 1,485 katika mwaka wa fedha 2023/24. Kati ya kaguzi hizo, 1,301 zilikuwa kaguzi za hesabu za fedha, 15 zilikuwa kaguzi za ufanisi, 52 zilikuwa kaguzi maalum na za kiuchunguzi, 105 zilihusu mifumo ya TEHAMA, na 12 zilikuwa kaguzi za kiufundi. Alisema kuwa katika mwaka 2023/24, ofisi ya CAG ilitoa hati 1,301 ikilinganishwa na hati 1,209 zilizotolewa mwaka 2022/23. Kati ya hati hizo, 1,295 zilikuwa hati safi (asilimia 99.5), tano zilikuwa hati za mashaka (asilimia 0.4), na moja ilikuwa hati mbaya (asilimia 0.1). Hii inaonyesha ongezeko la uwajibikaji na usimamizi bora wa fedha katika taasisi nyingi za umma.