Bara la Afrika limehimizwa kutumia kwa ukamilifu fursa mbalimbali zinazopatikana katika kilimo cha kahawa ili kuhakikisha kuwa wakulima wa zao hilo wananufaika zaidi na shughuli zao. Licha ya kahawa kuwa moja ya mazao muhimu yanayochangia pato la fedha za kigeni barani Afrika, wakulima wengi bado wanakabiliwa na changamoto kubwa kama vile umasikini na athari mbaya zinazosababishwa na mabadiliko ya tabianchi.
Hayo yamebainishwa leo jijini Dar es Salaam katika kongamano lililoandaliwa kwa ajili ya Wiki ya Kahawa Afrika. Akizungumza katika kongamano hilo, Mkurugenzi Mwandamizi wa taasisi ya *Rainforest Alliance* kwa ukanda wa Mashariki na Kusini mwa Afrika, Bwana Julius Ng’ang’a, alisema kuwa taasisi yake inaendelea kufanya kazi kwa karibu na wakulima wa kahawa kwa kuwasaidia kuboresha mbinu zao za uzalishaji na kuongeza kipato chao kupitia mafunzo na ushauri juu ya kilimo bora na endelevu.
“Mbali na kuwasaidia wakulima kuongeza kiwango cha uzalishaji wa kahawa, pia tunajitahidi kuwaunganisha na masoko ambayo yanaweza kuwapatia faida kubwa zaidi. Hata hivyo, ili kukabiliana kwa ufanisi na changamoto kama vile mabadiliko ya hali ya hewa, ni muhimu sana kuwapatia wakulima elimu juu ya mbinu za kilimo ambazo ni endelevu na zinazozingatia utunzaji wa mazingira,” alisisitiza Bwana Ng’ang’a.
Aliongeza kuwa moja ya mikakati inayopendekezwa ni kuwahamasisha wakulima wa kahawa kupanda mazao mengine mbadala kama vile maparachichi katika mashamba yao ya kahawa. Lengo la kufanya hivyo ni kuwapa wakulima vyanzo vingine vya mapato endapo bei ya kahawa itashuka ghafla katika soko la dunia. Hii itasaidia kupunguza utegemezi wao kwa zao moja na kuongeza usalama wa kipato chao.
Kwa upande wake, Mkurugenzi wa Kiwanda cha Kahawa cha Bukoba, Bwana Amir Hamza, alisema kuwa kongamano hilo limekuwa na manufaa makubwa kwa wakulima na wadau wengine wanaohusika katika sekta ya kahawa. Alieleza kuwa kupitia kongamano hilo, wamepata elimu muhimu kuhusu athari za matumizi ya dawa zisizofaa katika kilimo cha kahawa, ambazo zinaweza kuharibu ubora wa zao hilo na kuathiri afya ya watumiaji.
“Sekta ya kahawa ina hatua nyingi muhimu, kuanzia wakati wa uvunaji, usindikaji, ununuzi, hadi kufikia masoko ya ndani na nje. Kwa sababu hiyo, ni vigumu kwa taasisi moja pekee kukabiliana na changamoto zote zinazoikabili sekta hii. Ndiyo maana ushirikiano wa karibu kati ya wadau wote, kuanzia wakulima, wasindikaji, wanunuzi, serikali, na taasisi za utafiti na maendeleo, ni muhimu sana kwa maendeleo ya sekta hii,” alifafanua Bwana Hamza.
Alitaja baadhi ya changamoto zinazowakabili wakulima wa kahawa kuwa ni pamoja na gharama kubwa za vifaa vinavyohitajika kwa ajili ya kuongeza thamani ya zao hilo, pamoja na ukosefu wa elimu ya kutosha kuhusu mbinu bora za usindikaji. Alisisitiza kuwa kuongeza thamani kwa kahawa ni jambo la msingi sana ili mkulima aweze kuuza zao lake kwa bei nzuri zaidi na hivyo kuepuka athari zinazoweza kusababishwa na kushuka kwa bei katika soko la dunia.
“Kuna haja kubwa ya kuwahamasisha Watanzania na Waafrika kwa ujumla kupenda na kunywa kahawa inayozalishwa katika bara letu. Hii itaongeza mahitaji ya kahawa ndani ya nchi na kusaidia wakulima kupata soko la uhakika kwa mazao yao,” aliongeza Bwana Hamza.
Akizungumzia kuhusu biashara ya kahawa katika soko la kimataifa, Bwana Hamza alieleza kuwa moja ya vikwazo vikubwa ni gharama kubwa za usafirishaji wa kahawa kutoka Afrika hadi nchi nyingine, pamoja na urasimu unaojitokeza katika mchakato wa kuingiza kahawa katika baadhi ya nchi. Alisema kuwa kwa sasa, wadau wengi katika sekta hiyo wanatumia zaidi mitandao ya kijamii kwa ajili ya kutangaza kahawa yao, badala ya kutumia redio kama ilivyokuwa kawaida zamani, ili kuwafikia wateja wengi zaidi kwa gharama nafuu.
Mwenyekiti wa Bodi ya Kahawa Tanzania (TCB), Profesa Aurelia Kamuzora, alisema kuwa serikali ya Tanzania itaendelea kupambana na athari za mabadiliko ya tabianchi kwa kuhamasisha upandaji wa miti mingi zaidi. Lengo ni kuhakikisha kuwa mazingira yanabaki kuwa mazuri kwa ajili ya kilimo cha kahawa bora na endelevu.
“Mabadiliko ya tabianchi tayari yameanza kuleta athari kubwa katika maeneo mbalimbali, kwa mfano hapa Dar es Salaam tumeona ongezeko kubwa la joto. Tunahitaji kuweka mikakati endelevu kama vile upandaji wa miti kwa wingi ili kulinda uzalishaji wetu wa kahawa,” alieleza Profesa Kamuzora.
Alibainisha kuwa serikali inaendelea na juhudi za kupinga ukataji miti kiholela na inawahamasisha wananchi kutumia vyanzo vya nishati safi, kama ambavyo imekuwa ikisisitizwa mara kwa mara na Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan.
Wakulima wa kahawa na wadau wengine waliohudhuria kongamano hilo walieleza matumaini yao kuwa juhudi hizi zinazofanywa na wadau mbalimbali zitaimarisha zaidi sekta ya kahawa barani Afrika na hatimaye kuinua kipato cha wakulima na kuboresha maisha yao.