Halmashauri ya Ushetu, iliyopo Mkoa wa Shinyanga, inakabiliwa na changamoto kubwa na ya kusikitisha ya wazazi kutorosha watoto wao 11 waliokuwa wanapatiwa matibabu ya utapiamlo (lishe duni) hospitalini. Sababu kuu ya kitendo hiki inatajwa kuwa ni ugumu wa wazazi kumudu gharama zao za maisha wakati watoto wao wanapokaa hospitalini kwa kipindi kirefu cha matibabu.
Haya yamebainishwa na Mohamed Mkoko, Ofisa Lishe wa Halmashauri ya Ushetu, alipokuwa akitoa taarifa katika kikao cha lishe cha robo ya kwanza ya mwaka wa fedha 2025/2026, kilichofanyika kwenye Shule ya Sekondari Kisuke. Mkoko alifafanua kwamba hali hiyo inahatarisha maisha ya watoto hao kwani hawajui walipo au kama bado wako hai.
Gharama ya Matibabu na Mzigo kwa Wazazi
Kwa mujibu wa Mkoko, jumla ya watoto 22 wenye utapiamlo mkali walipokelewa na kuhudumiwa na halmashauri hiyo. Kati ya hao, watoto 14 walitoka ndani ya Ushetu, na wengine nane (sita kutoka Mkoa wa Tabora na wawili kutoka Mkoa wa Kagera) walikuwa wanahudumiwa wakiwa wageni wa halmashauri. Katika kundi hili, wawili walipona, na mmoja alifariki kabla hata ya kuanza matibabu.
Changamoto kubwa ilijitokeza kwa watoto 11, ambao wazazi wao waliamua kuwatorosha hospitalini na hawajulikani walipo. Ofisa huyo wa Lishe alisisitiza kuwa matibabu ya mtoto mmoja mwenye utapiamlo hugharimu Serikali kiasi cha Shilingi 267,500 kwa kipindi cha wastani cha siku saba hadi 21 ambazo mtoto anakuwa amelazwa. Hata hivyo, jukumu la kujihudumia (kujilea) kwa mzazi au mlezi anayemuuguza mtoto ndilo linalomlemea.
"Matibabu ya mtoto mmoja mwenye utapiamlo serikali inatumia Sh. 267,500. Mtoto huishi wodini wastani wa siku saba mpaka 21. Ni lazima mzazi ajileee wakati wote huo. Wazazi wanaposhindwa kumudu gharama hizi za kujihudumia, hukimbia na watoto wao kusikojulikana," alieleza Mkoko.
Takwimu Zinazoonyesha Tatizo
Kauli ya Mkoko iliungwa mkono na Glory Absalum, Katibu Tawala wa Wilaya ya Kahama (ambayo inajumuisha Ushetu), ambaye alisisitiza kuwa wananchi wa vijijini, hasa wenye kipato cha chini, hawana uwezo wa kumudu gharama za maisha hospitalini kwa muda mrefu kiasi hicho. Alibainisha kuwa ugumu huu ndio sababu asilimia kubwa, takribani asilimia 79 ya wazazi, wamekimbia matibabu. Hii ni takwimu ya kushtua inayoashiria tatizo la kijamii na kiuchumi.
Katibu Tawala huyo alipendekeza suluhisho la kudumu litakalopunguza tatizo hili kwa kiasi kikubwa: kuwa na kituo maalum cha urekebishaji wa afya (Rehabilitation Centre) katika Hospitali ya Wilaya. Kituo hiki kitasaidia kupunguza mzigo kwa wananchi kwa sababu Serikali itaweza kusaidia baadhi ya gharama za kujihudumia wazazi, na hivyo kuondoa kizingiti cha kuwafanya wakimbie matibabu. Uwepo wa kituo hicho utasaidia kuhakikisha watoto wanapata huduma kamili bila kuingiliwa.
Jambo hili linaonyesha changamoto kubwa katika mfumo wa utoaji huduma za afya nchini, ambapo matibabu ya mtoto ni bure, lakini gharama za maisha kwa mlezi wakati wa matibabu zinageuka kuwa kizingiti kinachoua. Utapiamlo unaendelea kuwa donda ndugu, na inahitajika jitihada za jamii na serikali kuhakikisha watoto hawa wanapona na kurudi katika hali zao za kawaida.