Unyanyapaa kutoka kwa jamii, athari kubwa za kisaikolojia, na matatizo yanayotokana na upasuaji ni baadhi ya changamoto zinazowakabili wanawake wanaougua fistula nchini Tanzania. Hii inajiri wakati dunia ikiadhimisha Siku ya Kimataifa ya Kutokomeza Fistula Duniani.
Baadhi ya wagonjwa ambao bado hawajapata elimu sahihi kuhusu ugonjwa huu hukumbana na matatizo mengine ya kiafya. Kwa mfano, wanaweza kujizuia kunywa maji kwa hofu ya kujisaidia mara kwa mara, hali inayosababisha mkojo wao kuwa na kiwango kikubwa cha chumvi, na hivyo kusababisha vidonda na michubuko kwenye sehemu zao za siri. Vile vile, kuepuka adha ya kujisaidia mara kwa mara kunaweza kuwafanya wajizuie kunywa maji, na kusababisha ukavu na maumivu.
Daktari Peter Majinge, bingwa wa magonjwa ya kinamama na mfumo wa uzazi kutoka Hospitali ya CCBRT, amesema kuwa unyanyapaa ni tatizo kubwa linalowakabili wanawake wenye fistula. Wengi wao hutengwa na familia zao na jamii kwa ujumla. Dk. Majinge anasimulia: “Nakumbuka kuna baadhi ya akinamama walieleza walifikia hatua ya kutaka kujiua kwa sababu wametengwa na waume zao na jamii, na wanaona maisha hayana maana tena.”
Frida Jason (si jina lake halisi), ambaye aligundulika kuwa na fistula, alielezea uzoefu wake akiwa wodini siku ya 13 baada ya kufanyiwa upasuaji. Alisema kuwa amekuwa akisumbuliwa na ugonjwa huo kwa takribani miaka 20, tangu mwaka 2006, kutokana na matatizo wakati wa kujifungua.
“Naona maendeleo mazuri, ni siku ya 13 tangu nifanyiwe upasuaji. Mimi ni miongoni mwa watu waliokaa muda mrefu sana na ugonjwa huu, tangu mwaka 2006. Nilipata matibabu awali lakini sikuwa na fedha za kuendelea, hivyo niliamua kukaa tu nyumbani huku watoto wangu wakiwa wadogo,” alisema Frida.
Anaongeza: “Huu ni ugonjwa wa aibu sana, unakulazimisha kujificha. Hupati uhuru wa kushirikiana na watu. Unahisi hutaki watu wajue unachopitia. Lakini kumbe kujifungia ndio tatizo kubwa zaidi. Unapotaka kutoka, lazima ujisitiri sana ili kuepuka kuonekana vibaya au kunyanyapaliwa.”
Hadithi ya Frida inaonyesha wazi jinsi unyanyapaa unavyoweza kuwaathiri wanawake wenye fistula, na umuhimu wa kuwapa elimu na kuwasaidia kupata matibabu sahihi ili waweze kuishi maisha yenye heshima na furaha.